Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.1986, Síða 122

Tímarit Máls og menningar - 01.02.1986, Síða 122
Tímarit Máls og menningar sett fram hugmyndir um nýja tegund þjóðfélagskerfis sem skyldi komið á fyrst eftir byltinguna. Hann kallaði það nýlýðræði og lýsti ríkisvaldi þess sem alræði allrar alþýðunnar sem byggðist á bandalagi verkamanna, bænda, smáborgara og þjóðernissinnaðra auðmanna. Sovéskum kommúnistum mun hafa fundist þessi stefna minna óþægilega á stefnu rússneskra mensé- vika, (sem voru á móti öreigaalræðinu sem Lenín boðaði í Rússlandi 1917 og vildu byggja upp borgaralegt lýðræði). Sagt er að Stalín hafi grunað Mao um hægrihentistefnu og kratisma. En þegar endurreisnarstarfinu eftir byltingarstríð kommúnista gegn þjóð- ernissinnum lauk að mestu þremur árum eftir sigur kommúnista „gleymdist“ nýlýðræðið og á örfáum árum var stjórnkerfið og efnahags- kerfið umskapað að fyrirmynd Sovétríkjanna. Því var rétt nýlokið árið 1958 þegar þeir köstuðu fyrir borð sovéskættuðum efnahagsáætlunum sínum, afnámu miðstýringu efnahagskerfisins og tóku upp áætlun Stóra stökksins sem hrundi saman aðeins tveimur árum síðar. Kínverjar steyptu sér svo út í Menningarbyltinguna árið 1966 og reyndu þá m. a. að takmarka áhrif markaðsafla sem sögð voru ógnun við sósíalisma. En undir lok áttunda áratugarins var Menningarbyltingin fordæmd og markaðsöflin voru hafin til skýjanna sem eitt mikilvægasta tækið til að byggja upp sósíalisma sem hentaði kínverskum aðstæðum. Þannig hefur stefna kínverskra kommúnista við uppbyggingu nýs þjóðfé- lags sveiflast á milli að því er virðist andstæðra átta. Kínverjar hafa sjálfir átt erfitt með að útskýra þessar öfgakenndu stjórnmálasveiflur. Eftir hverja stefnubreytingu hafa stjórnvöld sagt stefnuna, sem vikið var af, „andsósíal- íska“ og „hentistefnumönnum", „auðvaldssinnum" eða jafnvel „fasistum" í flokksforystunni hefur verið kennt um. En mannabreytingar í forystu ríkisins hafa ekki orðið eins miklar og ætla mætti af þessum sviptingum. Mao Zedong var æðsti forystumaður Kínverja þar til hann lést fyrir tíu árum, sama er að segja um Zhou Enlai, og valdamesti leiðtogi Kínverja núna, Deng Xiaoping, hefur verið í forystu- hópi flokksins frá því að maoistar náðu undirtökunum 1935 ef Menningar- byltingin er undanskilin. Flestir embættismenn flokks og ríkis hafa líka verið við völd nær sleitulaust frá því 1949 þar til á allra síðustu árum. Það er því varla hægt að útskýra stefnusveiflurnar í Kína með breytingum á forystuliði flokks og ríkis einum saman. Innanflokksátök hafa vissulega verið mjög hörð í kjölfar hverrar sveiflu en þau hafa frekar verið afleiðing stefnubreytinganna en orsök þeirra. Raunveruleg orsök óstöðugleikans og þjóðfélagstilraunanna, sem kommúnistar hafa steypt kínversku þjóðinni út í á undanförnum árum, er stöðug leit Kínverja að nýju þjóðfélagskerfi sem geti komið í stað keisaraveldisins gamla. 112
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.