Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.2011, Side 263

262 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS
mikils uppgraftar og koma Birna, Elín Ósk og Uggi inn á þetta. Bent er
á að fornleifaskráning gefi kost á heildarathugun og veiti oft fyrirheit um
nýja vitneskju og skilning.
Þá kemur fram að bagalegt sé að fólk almennt hafi takmarkaðan skilning
á því í hverju fornleifarannsóknir séu fólgnar og um hvað þær snúist. Er í
þessu sambandi nefnd tjóðurkenning svonefnd, um að rannsókn hljóti að
snúast um að tengja fornleifar tilteknu fólki, helst að sanna tilvist frægra
fornmanna. Fornleifafræðingar hafa löngum andæft þessu viðhorfi en
fjölmiðlar halda í því lífinu (bls. 143, sbr. 18-19). Athyglisvert er þó að
sjá viðurkenningu á því sem nefnt er blær á íslensku (aura), að hlutir fái
meira gildi, sérstaka merkingu, sé hægt að tengja þá ákveðnum persónum.
Munurinn er hvort hluta er leitað vegna persóna eða hvort tengja má
hluti sem finnast, venjulega óvænt, við tilteknar persónur; sagt er að hið
síðarnefnda hljóti að verða hið almenna viðmið fornleifafræðinga (bls.
143). Þá er bent á að fyrirfram sé lítill áhugi á rannsóknum á fornleifum
19. og 20. aldar, eða nútímaminjum, og takmarkaður skilningur á nauðsyn
þeirra. Hér hafa fornleifafræðingar verk að vinna, að breyta viðhorfum (sbr.
bls. 18-19, 144-145, 148).
Fyrir liggur merk bók og ritstjórn hefur tekist vel. Þó má auðvitað finna
að ýmsu, efnisskipan eru ekki alltaf auðskilin (efni á bls. 22-23 og 94-97
ætti t.d. að standa saman?), kort hefðu mátt vera fleiri og rækilegri (t.d. af
legu og umhverfi Krókdals, bls. 123) og ekki hefði atriðaskrá sakað. En
þetta er lítilvægt og framtak þeirra sem stýra Fornleifastofnun er glæsilegt,
eins og oft áður.
Fleiri hafa grafið upp fornleifar en fólk á Fornleifastofnun. Óskandi væri
að fá rækilegt yfirlit um allar nýjar fornleifarannsóknir sem stundaðar hafa
verið á gróskuskeiðinu undanfarið, samanburð á niðurstöðum og mat á
mikilvægi.