Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.2011, Síða 118

Tímarit Máls og menningar - 01.11.2011, Síða 118
118 TMM 2011 · 4 Fríða Björk Ingvarsdóttir Örlagaríkt ástleysi Bergsveinn Birgisson: Svar við bréfi Helgu. Bjartur. 2010 Lesendum Bergsveins Birgissonar hefur orðið tíðrætt um stílinn í verkum hans, enda er hann óvenjulegur, styrkur Berg­ sveins og sérstaða sem höfundar. Þjóð­ legur andi og kjarnyrt mál ræður ríkj­ um í öllum þeim þremur skáldsögum sem Bergsveinn hefur sent frá sér. Honum tekst á afar sannferðugan hátt að skapa sögupersónum sínum kynngi­ magnað orðfæri sem er í senn alþýðlegt og litað af sagnaarfinum. Segja má að breytingar og þróun íslensks samfélags og tungutaks undanfarna áratugi af­ hjúp ist í því hversu óvenjulegt og fram­ andi listbragð í stíl slíkt málfar er orðið nútildags. Það á eigi að síður einstaklega vel við í því samhengi sem Bergsveinn velur því og er nátengt grunnatvinnuvegum Íslands, sjávarútvegi og landbúnaði. Fyrsta skáldsaga Bergsveins, Landslag er aldrei asnalegt (2003), gerist í litlu þorpi norður við úthaf, sú síðasta, Svar við bréfi Helgu (2010), í ótilgreindri sveit. Og þótt sögusvið þeirrar í miðið, Hand­ bókar um hugarfar kúa (2009), sé í borginni, er viðfangsefnið nátengt land­ búnaði, auk þess sem sagan leysist að lokum upp í einskonar fantasíu byggða á þjóðsagnaarfi. Fyrir Svar við bréfi Helgu hlaut Bergsveinn sína aðra tilnefningu til Íslensku bókmenntaverðlaunanna, en áður hafði hann verið tilnefndur fyrir Landslag er aldrei asnalegt, sem sætti nokkrum tíðindum þar sem um frum­ raun hans á sviði skáldsagnagerðar var að ræða. Frásagnir Bergsveins af veðurfari, landslagi og atvinnuháttum til sjávar og sveita vísa víða með skemmtilegum hætti í bókmenntaarfinn. Veðurfarslýs­ ingarnar minna til að mynda sumpart á skrif Þórbergs Þórðarsonar um það efni, en landslagslýsingar Bergveins kallast á við sveitarómantíkera á borð við Guð­ rúnu frá Lundi, ekki síst á þeim stöðum þar sem hegðun og umgengni við dýr verður táknræn fyrir innri líðan sögu­ persóna. Ein frægasta persóna Guðrúnar er Jón hreppstjóri í Dalalífi, en karl­ mennska hans kemur iðulega fram í gegnum hestana sem hann heldur, þeir og hann renna saman svo vart má á milli sjá hvort Jón er meiri foli eða hrossin. Því er líkt farið með Bjarna, söguhetju Bergsveins í Svari við bréfi Helgu: hann rennur saman við hrútana í „fengitíð“ lífs síns (bls. 46). Frásagnir af starfsháttum samsvara iðulega tíðar­ andanum úr ótal þjóðlífsþáttum og end­ urminningum fyrri tíðar eins og þær hafa til dæmis birst okkur í safnritum Gils Guðmundssonar. Það eru ekki margir af kynslóð Berg­ sveins sem hafa gert sér mat úr þessum efniviði nema í tengslum við sögulegan skáldskap. Þessi ríka tilfinning fyrir málfari og tíðaranda er þó fyrir hendi í trílógíu Jóns Kalmans, Himnaríki og helvíti, Harmur englanna og Hjarta mannsins, en sögusviðið í þeim verkum heyrir fortíðinni til – ólíkt verkum Bergsveins. * Þegar Landslag er aldrei asnalegt kom út D ó m a r u m b æ k u r
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.