Skírnir

Årgang

Skírnir - 01.08.1912, Side 77

Skírnir - 01.08.1912, Side 77
Um talshætti i íslenskn. 267 orðið að talshætti, að »agnúar sje á því eða því«, = að erfiðleikar, hindranir, sjeu fyrir e-u; þó mun það líka fel- ast í talshættinum, að þessar hindranir eða erfiðleikar sje ekki svo, að þeim verði ekki »rutt úr vegi« (hjer er nýr talsh., dreginn af að ryðja steinum úr götu). 6. Talshættir úr náttúruríkinu. a) úr dýraríkinu eru þessir: »leika lausum hala« = að vera frjáls og óhindraður í atgjörðum sínum; en hvenær og á hvaða dýrum voru »halarnir« bundnir; talsh. er eldgamall, kemur fyrir í Lokasennu, og er tíðhafður enn í dag, ef til vill er talsh. dreginn af refnum. — »Að leggja krók á hala sinn« = að fara fljótt og óhiksamlega á stað; hjer mun talshátturinn vera dreginn af hundum sem hrínga rófuna, þegar þeir hlaupa (á stað). — »Að draga dilk á eftir sjer« = að hafa óþarfar og slæmar af- leiðíngar; dregið af því að óþarft hefur þótt, að dilkar fylgdi ánum, mæðrum sínum, lengur en góðu hófi gegndi. »Að standa e-m á sporði« = að vera jafnduglegur sem annar, hafa (mátt) við e-m, hvort heldur er líkamlega eða andlega. »Sporðurinn« er hjer víst helst sporður á dreka, samkvæmt því sem segir í sögu Haralds harðráða (t. d. í Morkinskinnu) um hann og Haldór í ormadýflissunni; þar stendur: »en Ulfr er sterkastr, hann skal fara á sporð- inn [drekans] þvíat þar er aflit ormanna«. »Að standa á sporði« merkir því að »lama kraft ormsins með því að standa á sterkasta parti hans«, þ. e. með öðrum orðum vera honum jafnsterkur. — »Að vera daufur í dálkinn« = að vera máttlítill og fjörlítill, er eflaust dregið af lítt söltuðum fiski, einkum við dálkinn. — Svo skal jeg bæta hjer við einum undarlegum talshætti: »til þess og þess eru refarnir skornir« = þeim og þeim brögðum er (hefur verið) beitt. En mjer er spurn, er það eða hefur það verið vani að skera refi, eins og sauðkindur? En þvi vanalegra er að refar sjeu skotnir; er það ekki rjetta orðið?; framburður þessara orða er eða getur verið svo líkur (skotnir, skornir o: skoddnir), að það hefði getað valdið af-

x

Skírnir

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.