Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1966, Page 108

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1966, Page 108
108 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS orðið skemmdir af sandfoki um alla Rangárvallasýslu, ekki ein- göngu í uppsveitunum heldur einnig í neðri hluta hennar. Hér er þó ekki staður fyrir þá greinargerð. Að hinu leytinu hafa ekki þurft mörg ár að líða, frá því að bærinn var í fyrndinni yfirgefinn og þök rifin af kofum, þar til komið hafa sprungur í austurhlið tóftarinnar, sem austast stóð, en kvikfénaður síðan troðið niður og gert að flagi. Selfarirnar frá Ási hefðu vel getað komið hér óþyrmilega við sögu. Er líklegt, að holtið austur af tóftunum hafi ekki þolað þann átroðning og flagið þannig stækkað, og þetta allt orðið upphaf spillingarinnar, er síðar hefir sennilega verið hægfara nokkur ár. Aðrar skemmdir hafa ekki verið í norðurhluta Ásjarðarlands á þessum tíma. í Taxation Protocol 1802 er þannig sagt frá ókostum á hjáleig- unum: Hóll: „Stenbrud paa udmarken", þ. e. hið sama og hundrað árum áður. Sel: „Jorden er Sandfog og Stenbrud underkasted" í skýringar- bókinni: „Sandf. og Stenbr. paa Tun og Udm“. Ásmundarstaðir: Ekki minnzt á neitt. Að þessu sinni er sandfokið eða áblásturinn orðinn annar aðal- ókosturinn á Seli, og bendir það ótvírætt til þess, að nú hafi upp- blástur verið kominn í þá átt, sennilega allt austan frá Svartabakka, að nú hefir sandur verið farinn að berast á túnið þar, og þá verið að færast í það horf er síðar varð. Um 1840 samdi séra Brynjólfur í Kálfholti sóknarlýsingu sína, og segir hann frá á þennan hátt:------„Sandur veit ég ekki sjáist (utan aurar við ána og aðra læki) nema sandflá nokkur fyrir ofan Jólgeirsstaði gömlu; er hún að stækka af uppblæstri. Þessi sandur, sem nú kallast Selsandur, hefir annaðhvort lítill eða enginn verið, þegar Jólgeir landnámsmaður byggði þar Jólgeirsstaði.“-------- Þessi stutta lýsing er harla greinargóð, það sem hún ær. Orðið „sandflá" segir, að uppblásturinn er meiri að lengd heldur en breidd, „fyrir ofan Jólgeirsstaði gömlu“ sýnir, að gárinn hefir ekki verið kominn í Bæjarholtið norðanvert, en verið þar fyrir austan, þ. e. í landnorður af bænum. Þá er það augljóst, að uppblásturinn hefur aukizt, frá því séra Brynjólfur kom að Kálfholti eða síðustu 50—60 árin. ; „Þessi sandur, sem nú kallast Selsandur“, getur bent til þess, að sandgárinn hefði í fyrstu verið skilgreindur öðruvísi, og er það ekki ótrúlegt. Enn gæti verið, að í huga nágrannanna hafi Sel verið
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.