Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1966, Blaðsíða 120

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1966, Blaðsíða 120
120 ÁKBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS Nafngift þessi getur verið tvöföld í roðinu, annars vegar hæðileg skírskotun til heiðurstitilsins Filius Petri, sem miðaldapáfarnir veittu konunglegum persónum, er sýnt höfðu kirkjunni hollustu og unnið henni gagn, hins vegar hálfkveðin aðdróttun um ergi milli Lárentí- usar og þess manns, sem með vináttu sinni og vernd átti að líkindum mestan þátt í frama hans, manns sem einnig hét Pétur, nefnilega Pétur riddari Guðleiksson af Eiði í Norðfir'ði. En látum þetta síðar- nefnda atriði liggja milli hluta, það er hvort eð er ekki annað en ágizkun, en áletrunin er eigi að síður án slíkrar túlkunar hin merk- asta, sögulega og bókmenntasögulega. Sögulega merkileg er hún fyrir það, að hún ekki aðeins staðfestir heldur varpar einnig skæru ljós yfir það sem vér vitum úr skjallegum og bókmenntalegum heim- ildum um mestu og hneykslanlegustu átök, sem embættissaga vor segir frá, nefnilega deiluna milli Jörundar erkibiskups og dóm- kapítulans eða kórsbræðranna, sem stóð yfir í 18 ár, frá 1291 til dauða erkibiskupsins 1309. Þó a'ð saga þessi sé alþekkt, er síður en svo óþarft, heldur miklu fremur nauðsynlegt, í þessu sambandi að líta nokkru nánar á hana í ljósi þessarar áletrunar, lýsa hana innanfrá með athugun þess sálar- ástands, sem áletrunin vitnar um. Þrennar eru heimildir vorar um deilu þessa: 1) Framburður nokk- urra vitna um rétt kórsbræðra til kirkna og kirkjutekna og til nokk- urra jarða og vissra af tekjum dómkirkjunnar. Ekkert af þessum skjölum er eldra en frá 1293. 2) Nokkrir páfadómar í málinu, sömu- leiðis ekki eldri en þetta. 3) Lárentíus saga, sem ekki greinir frá þessari deilu fyrr en 1294, en Jörundur erkibiskup tók við embætti sínu 1287. Vér höfum því enga vitneskju um, hvað gerðist á tíma- bilinu 1287—1291, þegar deilan komst í algleyming. Vér þekkjum þannig ekki það veigamesta, ef rétt skal í máli dæma, upphaf þess og hvað olli því í öndverðu. Ef vér hefðum aðeins hin mörgu réttarskjöl, mundum vér að líkindum hallast á sveif með kórsbræðrum. Sem betur fer fyllir Lárentíus saga þessa mögru lögfræðilegu beinagrind méð frásögum og atvikum, sem leyfa oss að skyggnast að baki skjölunum og horfa á sjónarspil, þar sem mannleg öfund, valda- græðgi, vonbrigði, mannvonzka og annar mannlegur breyskleiki leik- ur lausum hala. P. A. Muneh og að nokkru leyti Keyser hafa sem lögfræðingar bersýnilega látið ánetjast hinum fáu og gjörsamlega ófullnægjandi réttarskjölum. Þess vegna hafa þeir beinlínis stimplað Lárentíus sögu sem hlutdræga og talið frásagnir hennar um framferði kórs-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.