Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1973, Page 53

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1973, Page 53
MELTEKJA Á HERJÓLFSSTÖÐUM f ÁLFTAVERI 53 urbæ), hörðum bala neðan við kálg'arðinn. Þangað voru partamir bornir, og báru karlmenn vanalega tvo í hverri ferð. Melurinn var skekinn á skökustokki. 1 skökustokk þótti gott að hafa fletting úr sívölu tré. Var þá slétta hliðin látin snúa niður en bungan upp. Verra þótti að hafa ferkantað tré í skökustokk, á því vildi axið frekar hrökkva af stönginni, er barið var. Endar sköku- stokksins voru látnir hvíla á skítalaupum. Hækka mátti undirstöð- urnar með því að leggja melparta ofan á laupana. Sumir höfðu hey- hrip undir skökustokknum. Partar voru leystir úr bendi. Menn héldu bendunum til haga og notuðu utan um hvern einstakan part jafnóðum og búið var að skaka melinn úr honum. Menn, sem unnu að því að skaka mel, stóðu sama megin við skökustokkinn. Þeir tóku hæfilega margar melstangir í hvora hönd og slógu öxunum jafnt og þétt niður í stokkinn. Féll kornið þá úr þeim niður fyrir stokkinn og myndaði þar smám saman bing. Við verkið var annað veifið borað með stélunum sitt á hvað inn í öxin til að losa um kornið, sem eftir var. Þetta var nefnt að krassa. Til féll talsvert af skálp (kvk.) eða blöðku, þegar verið var að skaka mel. Skálp er lítil blaðka, jafnvel brot úr melstöngum. Hún féll nið- ur með korninu og varð að hreinsa hana vel brott, því vel gat hún meitt menn á fótum, er korn var troðið í sofnhúsi. Oft var verið marga daga við að skaka mel. Verkið gekk eftir veðri, því helzt þurfti til þess lygnt veður og umfram allt þurrviðri. Að kvöldi var búin til lön úr korninu og melpörtum raðað utan á hana til hlífðar. Skökustokkurinn var færður til og lönin lengd eftir þörfum dag frá degi, því ekki mátti hún vera of þykk eða há. Það bauð þeirri hættu heim, að hitnaði í korninu, ef það lá lengi óþurrk- að. Korn, sem hitnaði í, var mun verri matur. Sætt var hverju færi til að þurrka kornið í iöninni. Var þá tekið utan af henni og hrært í korninu við og við. Venjulega var mokað úr lön með tréreku. 1 þetta fóru margir dagar, ef melurinn var skor- inn í vætutíð. Kornið var tekið í poka úr lanarstæðinu, þegar það þótti hæfilega þurrt. Reyndin varð sú, að melkorn var nokkuð misþurrt frá hausti til hausts, þar sem veður réð svo miklu um starfið. Síðasta korn- inu í lanarstæðinu var sópað saman með sófli úr melstöngum, og vísuðu þá öxin upp en stélin niður. Þurrkaða kornið var sett í kornlön heima við bæ, þar sem skepn- ur gengu ekki yfir. Lanarstæðin, eitt eða tvö, voru á uppfyllingu í
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.