Saga


Saga - 1968, Síða 159

Saga - 1968, Síða 159
RITFREGNIR 155 nær skyldi sú stund renna upp, að söguritun vor nái til líðandi stundar, en fjari ekki út einhvers staðar úti i hafsauga? Annað bindið í ritflokki Þorsteins Thorarensens um menn og við- burði báðum megin aldamótanna síðustu ber heitið Eldur í æðum. Er þetta stór bók, hátt á fimmta hundrað blaðsiður í stóru broti, og eftir því efnismikil, enda er viða við komið. Fjallar höfundur þar um landshöfðingjatímabilið, en þvi hafði hann áður gert talsverð skil í fyrri bók sinni, 1 fótspor feðranna, og hefur þann hátt á að segja frá þvi í formi ævisagna. Eru þær sjö að tölu, og greina þær frá þeim Jó- hanni Gunnari Sigurðssyni, Jóni Glafssyni, Thoroddsensbræðrum, Sig- urði, Skúla, Þórði og Þorvaldi, og Þorsteini Eriingssyni. Er saga Skúla langviðamest eða röskur helmingur bókarinnar, og er hún það rækilegasta, sem um hann hefur verið ritað. Ekki gerir höfundur neina sérstaka grein fyrir þessu vali sínu á sögupersónum, en titill bókarinnar gefur til kynna, hvað fyrir honum vakir, að skrifa um þá, sem áttu eld í æðum, þá sem risu upp úr umhverfi sínu og boðuðu ný sannindi. Á kápu segir, að bók þessi sé saga islenzkra uppreisnar- manna um aldamótin, en ekki get ég með góðu móti séð, að þeir Sigurður og Þorvaldur Thoroddsen eigi heima I þeim flokki. Þeir voru báðir brautryðjendur, hvor á sínu sviði, annar í náttúrufræði, hinn í verkfræði, og áttu eins og aðrir slíkir litlum skilningi að mæta, en uppreisnarmenn voru þeir ekki í þeirri merkingu, að þeir hrópuðu pereat yfir ríkjandi háttum þjóðfélagsins eða vægju á nokkurn hátt að rótum þess. Höfundur segir reyndar: „Þorvaldur var sjálfur aldrei neinn uppreisnarmaður eins og Skúli bróðir hans, heldur vildi hann halda frið við alla" (bls. 83). Annað mál er það, að saga þeirra bræðra verðskuldar fyllilega, að hún sé skráð og henni á loft haldið. Eg sakna þess á hinn bóginn að höfundur, skuli eigi fjalla um Þing- eyinga, baráttu þeirra og félagssamtök, til dæmis með þvi að helga Jakobi Hálfdánarsyni eða Jóni á Gautlöndum nokkurt rúm í bók sinni. Bók Þorsteins er hin skemmtilegasta aflestrar, enda skrifar hann fjörlega og hressilega, og er hann ófeiminn að láta álit sitt í ljós og sparar þá ekki hin blæsterkari orð tungunnar, en ekki er stíll hans þó með öllu hnökralaus. Myndir þær, sem höfundur dregur upp af mönnum, viðburðúm og sögusviði, eru ljósar og lifandi, likt og maður sjái allt fyrir sér í sjónhendingu, og er vart að efa, að hann hefur numið frásagnarhátt sinn af fréttatækni nútimans. En það fer ekki milli mála, að Þorsteinn Thorarensen kann að segja sögu. Að gömlum og þjóðlegum sið kryddar hann mál sitt með heilum kvæðum og vísum, en þær einar gætu fyllt dálítið kver. Mikill kostur er, að höfundur gerir sér far um að meta menn og málefni í félagslegu samhengi, og gefur.hann þannig sögu sinni merg og blóð, sem að öðrum kosti hefði fallið sem ein brotlaus og faldlaus lygna frá upp- sprettu að ósi. En þetta minnir á það, að Karl gamli Marx á enn lærisveina. Annars þykir mér höfundur gera of mikið úr persónu- legum viðhorfum manna og skýra eitt og annað út frá þeim. Hér hefur það verið lenzka að skýra flest mannanna samskipti á þann hátt,
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174

x

Saga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.