Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1997, Síða 114

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1997, Síða 114
RITDÚMAR að morgni“ um „mulningsvél orðanna“ og tilhneigingu sjálfumglaðra hluta til að leysast upp í henni. Hann treystir ekki fingrum sínum „fyrir innistæðu beinnar línu“, þ.e. hið ritaða orð er ófært um að tjá ást svo að mark sé á takandi. Fingur skáldsins „má burt þyrrkingslegar kræklur verunnar“ eins og það er orðað í ljóðinu. Ljóðið „Orðabókin“ fjallar um glötuð orð sem (að öllum líkindum) hafa farið á milli elskenda. Þessi orð „finnast ei framar/ milli lína í orðabók hlutanna“. Gamansemi einkennir ljóðið „Orðin“ þar sem orðin eru persónugerð og lifa sínu eigin lífi. Einn góðan veðurdag eru orðin orðin fullorðin, ráðsett, ífamsett og varfærin og þau eru ennfremur „flækt í félög og söfnuði“ og ekki lengur feimin „þegar léttdrukkin/ minnast bernskunn- « ar . Gamansemi beitir Geirlaugur oft í bland við háð t.d. í ljóðinu „Ragnarök“ og útkoman er kostuleg ádeila. Stundum er honum reyndar heitara í hamsi en svo að gamansemin komist að. Skaphiti og grófara tungutak sést t.a.m. í „17. júní á eystrasalti“, þar vandar skáldið lands- mönnum sínum ekki kveðjurnar á þjóð- hátíðardaginn, segir að þeir grenji þjóð- sönginn, klæmist við fjallkonuna og mígi „utan í ingólf*. En þetta er einsdæmi í Þrítengt, yfirleitt er heimsádeilan sett fram á listrænan og vandaðan hátt. Mörg ljóðanna fjalla um tilvistarvandann, um samviskubit, þjáningu, kvíða og afneit- un, en einnig um sælu, von og jafnvel ást sem vega upp á móti hinu neikvæða. Ljóðið „Naglfar“ fjallar um hina andlegu krossfestingu sem tíðkast einkum nú á tímum og því má greina naglfar í hverj- um lófa. Annað snilldarlegt ljóð í sama anda nefnist „Pastorale“. í upphafi þess er talað um að „halda linkindinni á beit/á upplýstum almenningi“. Þetta er snjall orðaleikur sem tengist heiti ljóðsins og sauðfé á beit. Síðan er talað um „upp- skrúfaðan smalasöng“ sem sumir voga sér að taka undir og „rauðan skúf og peysu“, hér er vísað í þá rómantík sem ríkir í sonnettu Jónasar „Ég bið að heilsa“. I öðru erindi verður tónninn stríðari, það dimmir og í myrkrinu fara skottur og mórar á kreik og lokin eru svohljóðandi: myrkrið hlutleysi yfirlýst minningin eldknöttur furður vomir ein með annað augað opið færð ei framar að skilið von og kvöl jarm um örvænting sælu eða efa (50) Hér er líkingunni við sauðféð haldið og ekki laust við að vísað sé í lokaerindi kvæðisins „Ferðalok“ eftir Jónas. I róm- antíkinni trúðu menn því að andar elskenda næðu saman í eilífðinni en nú á okkar póstmódernísku tímum er eina huggun og vissa skáldsins að von og kvöl séu síamstvíburar. I mörgum ljóða Geir- laugs Magnússonar kristallast vitund nútímamannsins, yrkisefni hans eru kunnugleg úr ljóðum módernista svo sem vanmáttur orða, klofin vitund, van- trú á skynsemidýrkun og framfarir og gildiskreppan margumtalaða. Hannes Sigfásson hefur ort um svipuð efhi og Geirlaugur hér, að ekki sé minnst á Stef- án Hörð og síðast en ekki síst Sigfus Daðason, sem líkt og Geirlaugur hefur numið margt af frönskum nútímaskáld- um. Bjartsýnin vefst ekki mikið fýrir módernískum skáldum, þeir sjá sönnum gildum ógnað og reyna að benda á það í ljóðum sínum á sinn hógværa hátt. Þetta þýðir að til eru sönn gildi fyrir þeim t.d. margt úr okkar klassíska menningararfi. Málið vandast hinsvegar þegar litið er á þróun síðustu tuttugu ára þar sem ákveðin afhelgun hefur átt sér stað, ekk- ert er lengur heilagt í listum og bók- menntum. Það hefur verið talað um að nú sé tímabil póstmódernismans gengið í garð. Eitt af einkennum þess er skortur á sönnum gildum, upplausn og rótleysi fylgir óhjákvæmilega í kjölfar slíkra lífs- 112 TMM 1997:2
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.