Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1999, Qupperneq 104

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1999, Qupperneq 104
MÁRJÓNSSON Mabillon helst skrifaði um í umræddu riti. Athugun af þessu tagi ætti að gefa betri svör en bók mín gerir við mjög góðri spurningu Einars Más: „hvaða áhrif hafði þessi volduga hreyfing, sem Mabillon má teljast upphafsmaður að, á aðferðir, viðhorf og hugmyndaheim Árna Magnússonar, hver var af- staða hans sjálfs á þeim sviðum sem forkólfa fræðanna greindi á, og hvernig má segja að hann hafi komið inn í þessa hreyfingu?“ (bls. 150) Með „samanburð“ er auðveldara um vik. Ég get þess vegna borið saman aðferðir Árna og kínverskra fræðimanna á 12. öld þótt eðlilegra sé að taka fyrir fræðimenn sem eru nær Árna, til dæmis Nikulás Heinsius sem Einar Már nefnir (bls. 150) eða aðra fræðimenn á 17. öld, helst þá sem fengust við miðaldir og fornar bókmenntir á þjóðtungum svo sem engilsaxnesku, írsku eða frönsku. ítalskir húmanistar frá miðri 14. öld til loka 15. aldar eru og kjörnir sem spegill fyrir aðferðir Árna vegna þess að þeir lögðu þann grund- völl sem hann starfaði á. Af nógu er að taka og má nefna tillögur Lorenzo Valla að bættum texta á Rómarsögu Lívíusar eða athugasemdir við texta Nýja testamentisins sem hann vann lengi að og Erasmus gaf út í París vorið 1505.4 Að bera fílólógíska aðferð Árna saman við rit svona karla er áhugavert viðfangsefni sem ég reyndar vinn að meðfram stafrænni útgáfu á verkum hans: hvernig styðja þeir mál sitt? hvað vita þeir um handrit? hvernig meta þeir texta? Og hvernig leysti Árni úr sömu vandamálum? Hingað til hef ég bara klórað í yfirborðið og einkum skoðað efni frá fyrstu árum Árna í Kaup- mannahöfn. Ævisagan ber þess merki og betur má ef duga skal. Ég reyndi í ævisögunni að stilla umfjöllun um erlent samhengi í hóf og jafnframt að hafa slíkar lýsingar fræðandi fremur en túlkandi, ef svo má að orði komast. Dæmi eru umræða um evrópska fræðimennsku á 17. öld (bls. 41-43) og upplýsingar um Norðurlandaófriðinn mikla (bls. 281). En þegar lýst er slíku samhengi er hætt við að textinn verði yfirborðslegur eða jafnvel goðsagnakenndur magnist einfaldanir um of. Örðugt er að hitta á réttan tón og Einar Már flýgur of hátt þegar hann í ritdómi sínum nefnir til sögunnar rit Lorenzo Valla um gjafabréf Konstantínusar keisara: „Þegar Laurenzo Valla sýndi fram á að skjalið, sem átti að sanna að Konstantínus keisari hefði gefið páfa yfirráð yfir öllum vesturhluta Rómaveldis, væri í rauninni seinni tíma fölsun, markaði það tímamót í sögu Evrópu, ekki aðeins af því þetta falsaða plagg hefði öldum saman verið mikilvægt vopn í hendi páfa til að berjast fyrir veraldlegum yfirráðum, heldur líka af því að þarna var farið að beita raunhæfri textagagnrýni“ (bls. 149). Þetta er ónákvæmt og eiginlega villandi, nokkuð sem sýnir að þegar lýst er erlendu samhengi íslenskrar sögu er ekki nóg að grípa til almennrar þekkingar og uppflettirita heldur þarf að koma til nákvæm og yfirgripsmikil vitneskja um útlenda sögu. Einar Már gerir lítið úr því sem hann nefnir „einhverja sögulega smásjá" en hampar 102 www. mm. ís TMM 1999:3
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.