Andvari - 01.01.1993, Page 135

andvari
í LEIT AÐ EILÍFUM SANNINDUM
133
þar sem hann útskýrir fyrir föður sínum trúar- og lífsviðhorf sitt sem á sér
rætur í heiðnu uppeldi en blómgast til fulls við kynni hans af kristinni trú.
Svertingur rekur einnig ferðasögu sína frá upphafi, margs konar hrakninga
og kynni sín af fólki, einkum trúboðanum Porvaldi víðförla.
Eftir frásögn Svertings segir Torfkell fóstri hans sína sögu um ferðir
þeirra og fyllir upp í ýmsar eyður í frásögn Svertings og þá koma í ljós ólík-
ar skoðanir þeirra á mönnum og málefnum. Og að lokum gerist Runúlfur
frásagnarmaður og lýsir fyrir syni sínum hinum sögufrægu atburðum á
Þingvöllum árið þúsund. En þessi frásagnaraðferð Hvítakrists á einmitt
stóran þátt í að skapa þá breidd og fjölbreytileika sem verkið hefur um-
fram Jörð vegna þess að með þremur ólíkum frásagnarmönnum skapast
skilyrði til að mismunandi sjónarmið fái notið sín.
Svertingur Runúlfsson verður fyrir kristnum áhrifum af kynnum sínum
við menn á borð við Þorvald víðförla og Friðrek biskup. Viðmót Porvalds
og persónutöfrar bera hugsjón hans svo fagurt vitni að Svertingur kemst
ekki hjá því að hrífast af enda þótt hann sé alinn upp í heiðinni trú föður
síns og hafi í fyrstu verið fullur efasemda í garð kristninnar. Svertingur seg-
ir um Þorvald:
. . . átti vinur minn í fórum sínum og fari eitthvað það, er ekkert spjót fær grandað.
Sem ekki einu sinni útlegð bítur á. Eign, sem jafnvel mannlegur breyskleiki og brestir
fá ekki tortímt. Dauðinn sjálfur mundi verða að gefast upp við að útrýma því...5
Og það er athyglisvert hvernig höfundur lætur hinn kristna Þorvald verða
til þess að opna augu Svertings fyrir hinum nýju trúarbrögðum.
En þótt Svertingur hafi hrifist af því einlæga trausti og göfgi sem sönn
trú hefur í sér fólgna verður hann aldrei einhliða í afstöðu sinni því hann
yfirvegar stöðugt lífsspeki þessara nýju trúarbragða og ber hana saman við
þá gömlu og kemst að lokum að niðurstöðu um sameiginlegan kjarna:
Einmitt sú staðreynd, að æra mannsins og máttur búi innra með honum, er boðskap-
urinn nýi, dreginn saman í sem fæst orð, - er kjarni kristinnar trúar. . .6
Þarna er jafnframt komið að þeim grundvallarþætti sem, að mati höfundar,
sameinar hin ólíku trúarbrögð. Og þetta sjónarmið, að æra mannsins komi
innan frá, felur í raun í sér að hver einstaklingur geti haft það á valdi sínu
að gefa trú sinni þá merkingu, sem geti leitt hann til gæfu. Einmitt þannig
maður er Þorvaldur víðförli og þannig voru einnig hinir heiðnu Arnar-
hvolsfeðgar.
Þetta sýnir jafnframt hve einstaklingshyggjan er samtvinnuð trúarvið-
horfi Gunnars sem í víðustum skilningi snýst um það að kjarni trúar-
bragðanna sé einn og samur og allt þar fyrir utan sé hismi, formið eitt, sem