Eimreiðin - 01.07.1958, Síða 94

226
EIMREIÐIN
Það vantar að vísu ekki, að á vettvangi listanna sé nóg a£ at-
hyglisverðu efnisfólki, en samt sem áður verður það ekki sagt
með sanni, að þar hafi nein sérstök nýsköpun átt sér stað.
Árið 1945 getur varla talizt upphafsár nýrra bókmenntastefna
í Þýzkalandi.
Á fyrsta fjórðungi þessarar aldar var í allri Vestur-Evrópu
lagður grundvöllurinn að bókmenntum okkar í dag. í Þýzka-
landi hafa nútímahöfundarnir, frekar en í nokkru öðru landi,
tekið þessar bókmenntir sér til fyrirmyndar, fyrst og fremst
vegna þess, að á tímabilinu 1933—1945 varð í Þýzkalandi al-
ger stöðnun á hinni eðlilegu þróun bókmenntanna. Mörg af
beztu skáldum Þýzkalands gátu ekki dregið andann frjálst i
ríki Hitlers. Þau yfirgáfu land sitt nauðug eða viljug, og
þýzkar bókmenntir greindust í heimabókmenntir og útflytj'
endabókmenntir. Mörg af skáldunum, sem eftir sátu, drógu
sig í hlé og skrifuðu eingöngu um efni, sem þau vissu, að
voru ekki hættuleg, eða þau steinþögðu, önnur gerðust þjónai
ríkisvaldsins og skrifuðu eftir þess forskriftum. Öll framsæk-
in list frá árunum fyrir 1933 var fordæmd sem „úrkynjuð
list“, og í frekari framþróun heimsbókmenntanna átti Þýzka-
land nú engan hlut lengur.
Það er skiljanlegt, að eftir þetta hlé hafi það verið gaml11
höfundar frá árunum fyrir Hitlerstímann, sem settu svip sin11
á eftirstríðsbókmenntirnar. Stórskáld eins og til dæmis RobeV
Musil, sem dó í Genf 1942, og Hermann Broch, sem dó 1951
í Bandaríkjunum, eru að mestu nýir höfundar fyrir almenH'
ing í Þýzkalandi. Já, jafnvel verk Franz Kafka, sem dó 1924,
eru fyrst núna orðin þekkt og tekin að hafa mikil áhrif. Meú11
að segja seinni skáldverk hins heimskunna höfundar Thoö1'
asar Mann voru fram yfir stríðslok enn óþekkt í Þýzkalandý-
Þannig liefst sem sé kynning okkar á veigamiklum þæú1
þýzkra bókmennta ekki fyrr en að stríðslokum.
Skáld eldri kynslóðarinnar eru einnig þau, sem fyrst koma
með ný verk. Mestu rithöfundar Þýzkalands, sem jafnfram1
hafa mikla þýðingu utan Þýzkalands, eru Thomas Man11
(1875-1955), Gottfried Benn (1886-1956) og Bert Brecb1
(1898—1956), og þar að auki ber að nefna menn eins og Sel
mann Hesse (f. 1887), Hans Carossa (1878—1956), Emst Júnger