Uppeldi og menntun - 01.09.1993, Síða 151

Uppeldi og menntun - 01.09.1993, Síða 151
HELGI SKÚLI KJARTANSSON land merkt meðal ríkra landa. Bls. 130, kort af Evrópu 1991, ísland merkt EFTA og NATO. Ekkert virðist athugavert við neitt af þessu. íslenska efnið er þannig viðunandi að mestu, sumt þó varla nógu nákvæmt. Erlenda efnið þori ég síður að leggja dóm á, en líklega er umfjöllun traustari um þau lönd sem meira koma við sögu en ísland, enda hægara um vik með heimildir. • Þó má benda á örfá vafasöm atriði á Evrópukortum. A kort 169, urn hernaðar- bandalög í Evrópu, vantar aðild Spánar að NATO (frá 1982), og Malta (sjálfstæð 1964) er merkt Bretlandi. (Auk þess er Iran merkt sem „hlutlaust" og þó aðili að vestræna bandalaginu CENTO; hvort tveggja gæti staðist en ekki á sama tíma.) A korti 154, um stjórnskipan Evrópulanda 1938, er Ungverjaland ranglega merkt sem lýðræðisríki og upplýsingar vantar um að Irland sé lýðveldi. Einnig ber við að upplýsingar, sem í sjálfu sér eru réttar, séu skýrðar á ófull- nægjandi hátt. Á korti 63 eru t.d. sýndar „mikilvægustu verslunarleiðir víkinga", m.a. eftir endilangri Dóná og landleiðina austur frá Prag; þetta voru víst verslunar- leiðir á víkingaöld, en varla fjölfarnar af víkingum. Kort 65 á að sýna ríki Ottós mikla 936-973, en sum svæðamörk og svæðaheiti eiga ekki við fyrr en eftir hans dag, jafnvel löngu síðar (mörk Austurríkis og Bæheims). Orvar í vissum lit eiga skv. skýringu að tákna „herferð Ottós mikla 955", en raunar sýna þær allar helstu her- ferðir Ottós. Söguskýringar í lesmáli sé ég ekki betur en séu yfirleitt traustar. Eg hiraut þó um klausu í tímatalsyfirliti við árið 1492: „Flestir lærðir menn viðurkenna nú að jörðin sé hnöttótt en ekki flöt." Sem er í sjálfu sér rétt, en gengur út frá þeim þrálátu fordómum að lærðir menn á miðöldum hafi yfirleitt talið jörðina flata. Framsetning efnis á kortum er að jafnaði aðgengileg og skýr, nema hvað letur er víða smátt. Fyrir kemur líka að litir, sem tákna mismunandi hluti, eru óheppilega líkir, en annars er litaval þægilegt fyrir augað. Staðsetning nafna er á nokkrum stöðum ónákvæm, e.t.v. vegna flýtis við íslensku útgáfuna. (Verra er á korti 157, þar sem nafnið „Belgrad" hefur átt að hylja „Beograd" norsku útgáfunnar en lent þess í stað á hvolfi austur í Ukraínu, og á korti 103 koma fyrir eyður í nöfnum.) Kort eru þess eðlis að rúma hæglega mikið af stökum staðreyndum en minna af skýringum og samhengi. Lesmálið hjálpar heilmikið til við skilning á kortunum. Þó er það líka sett fram sem stakar upplýsingar að miklu leyti, t.d. þegar atburðarás er höggvin niður í annálsform. Stundum virðist þráðurinn tapast á milli. Tökum dæmi af krossferðunum (bls. 48-49). Sagt er frá fyrstu krossferð þar sem kristnir menn unnu Jerúsalem. I sama kafla er árangur þriðju krossferðar (1189-1192) sagður „aðeins þriggja ára leyfi til handa kristnum pílagrímum sem máttu koma að gröf- inni helgu í smáum, óvopnuðum hópum". Þetta er torskilið þeim sem ekki veit að kristnir menn voru búnir að tapa Jerúsalem og efndu einmitt til þriðju krossferðar til að endurheimta hana. En textinn er ekki til þess að lesa hann einan sér eins og venjulega bók. Á korti 67 er Jerúsalem merkt kristnum mönnum 1099-1187 og sýnd 149
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Uppeldi og menntun

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Uppeldi og menntun
https://timarit.is/publication/581

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.