Hugur - 01.06.2009, Síða 89

Hugur - 01.06.2009, Síða 89
HungursneyðyVelmegun ogsiðferði 87 á siðferðisskyldum og góðverkum, að minnsta kosti ekki á þann hátt sem við ger- um venjulega. I samfélagi okkar er það talið til góðverka að gefa fé til Bengal- hjálparsjóðsins. Þær stofnanir sem safna fénu saman eru kallaðar „góðgerðar- stofnanir". Þessar stofnanir líta einnig á sig á þennan hátt: ef þú sendir þeim ávísun þá er þér þakkað fyrir gjafmildi þína. Vegna þess að litið er á það að gefa fé sem góðverk er heldur ekki litið svo á að það sé nokkuð að því að gera það ekki. Sá sem gerir góðverk kann að hljóta lof fyrir, en sá sem gerir það ekki er heldur ekki fordæmdur. Fólk hvorki skammast sín né fyllist sektarkennd þegar það eyðir peningum í ný föt eða í nýjan bíl í stað þess að gefa féð til fólks sem býr við hung- ursneyð. (I reynd dettur þeim hinn valmöguleikinn ekki einu sinni í hug.) Slík sýn á málið er ekki réttlætanleg. Þegar við kaupum okkur ný föt til að líta vel út en ekki til að halda á okkur hita erum við ekki að föllnægja neinni mikilvægri þörf. Við værum ekki að fórna neinu mikilvægu ef við héldum áfram að ganga í gömlu fötunum okkar og gæfum peningana til fólks sem býr við hungursneyð. Ef við gerðum það værum við að koma í veg fyrir að önnur manneskja sylti. Af því sem ég sagði hér að framan leiðir að við ættum að gefa fé til hjálparstofnana, frekar en að eyða því í föt sem við þörfnumst ekki til að halda á okkur hita. Að gera það telst hvorki vera góðverk né örlæti. Það er heldur ekki athöfn sem flokkast undir það sem heimspekingar og guðfræðingar hafa nefnt góðverk, þ.e. athafnir sem gott væri að gera en ekki rangt að láta ógert. Þvert á móti: Við eigum að gefa þessa peninga til hjálparstarfs og það er rangt af okkur að gera það ekki. Ég er ekki að halda því fram að góðverk séu ekki til eða að það séu engin verk sem gott væri að vinna en þó ekki rangt að sleppa. Vera kann að endurskoða megi greinarmuninn á skyldum og góðverkum á einhverjum öðrum vettvangi. Það eina sem ég færi rök fyrir hér er að ekki er unnt að styðja þá aðferð sem við beitum nú við að gera þennan greinarmun, en samkvæmt henni telst það vera góðverk þegar maður, sem býr við sams konar velmegun og flestir íbúar í þróuðum ríkjum heims- ins, bjargar öðrum manni frá hungurdauða. Það liggur utan við svið röksemda- færslu minnar að velta því upp hvort þessi greinarmunur skuli endurmótaður eða afnuminn með öllu. Margar aðrar leiðir eru kleifar til að gera þennan greinarmun. Til að mynda gæti maður ákveðið að það væri gott að gera menn eins hamingju- sama og mögulegt er, en á sama tíma þó ekki talið það rangt að gera það ekki. Þrátt fyrir að þær breytingar á siðferðishugmyndum okkar sem ég kynni hér séu aðeins takmarkaðar þá myndi þessi endurskoðun draga mikinn dilk á eftir sér, bæði vegna þeirrar velmegunar og eins þeirrar hungursneyðar sem einkennir heiminn í dag. Þessar afleiðingar kunna að leiða til frekari andmæla sem eru frá- brugðin þeim sem ég hef nú þegar velt upp. Eg mun nú ræða tvenns konar and- mæli við þessari endurskoðun. Ein andmæli gegn þeirri afstöðu sem ég hef tekið gæm einfaldlega verið á þá leið að þessar breytingar á siðferðishugmyndum okkar séu of róttækar: Fólk hugs- ar yfirleitt ekki á þann hátt sem ég hef lagt til að það ætti að gera. Flestir láta sér nægja að fordæma þá siðferðilega sem brjóta einhverja siðferðisreglu, til dæmis þá reglu að stela ekki annarra manna eigum. Þeir fordæma ekki þá sem lifa lúxuslífi í staðinn fyrir að gefa fé til fólks sem býr við hungursneyð. En vegna þess að ég
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.