Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2016, Blaðsíða 72

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2016, Blaðsíða 72
71 Hann verður náttúrulega að hafa víðfeðma þekkingu á fræðasviðinu, ann- ars væri dómgreind hans ekki upplýst.93 Dómgreindin er drottning vísindanna. Ósammælanleiki, Davidson, Gadamer Víkjum aftur að ósammælanleikanum. Hvers vegna dró Kuhn land hvað hann varðaði? Ástæðan kann að hafa verið kröftug gagnrýni Donalds Davidson á hugmyndina um ósammælanleika. Sú gagnrýni verður ekki skilin nema menn þekki hugtakið um hugtakaskemu (e. conceptual scheme). Slík skemu eru hugtakagrisjur sem móta og grisja reynslu okkar, líkt og lituð gleraugu. Þess vegna skynji inúítatar snjó öðruvísi en við, „glerið“ í „gleraugum“ þeirra er öðruvísi litað en okkar „gler“. Þeirra hugtakaskema fyrir snjó er ósammælanlegt við okkar skema. Sérhvert hugtakaskema skapi sérstaka heimsmynd, heimsmynd inútíta er önnur en heimsmynd okkar. Þetta má heimfæra á kenningar Kuhns: Kalla má sérhvert viðtak „sérstaka vísindalega heimsmynd“ enda hefur það sitt sérstæða „hugtakaskema“.94 Venjuvísindamenn innan tiltekins viðtaks hafa öðruvísi „lituð gleraugu“ en vísindamennirnir í öðru viðtaki, þeir sjá heiminn með öðrum hætti. Hugsum okkur nú að við hefðum hugtakaskema H og til væri annað hugtakaskema H’. Davidson staðhæfir að þau rök sem nota megi til að sýna fram á að H og H’ séu ósammælanleg megi nota til að sanna að H’ sé alls ekki hugtakaskema. Hann segir orðrétt: „[...] ekkert [...] getur talist ábending um að tiltekinn virknisháttur verði ekki skilinn á okkar tungumáli sem ekki um leið getur verið ábending um að þessi virknisháttur sé alls ekki málbeiting.95 Við getum einfaldlega ekki vitað hvort tiltekin heimsmynd H.m. sé ósam- mælanleg við okkar heimsmynd því ef við gætum það þá væru þær sam- mælanlegar. Þá myndum við nefnilega vita að H.m. er róttækt öðruvísi en okkar heimsmynd og þá getum við borið heimsmyndirnar saman. Því væri 93 Harold i. Brown, Perception, Theory and Commitment, bls. 148. 94 Um tengsl viðtaka og hugtakaskema í hugsun Kuhns, sjá John Preston, Kuhn’s ‘The Structure of Scientific Revolutions’. A Reader’s Guide. London: Continuum, 2008, bls. 11. 95 „[...] nothing [...] could count as evidence that some form of activity could not be interpreted in our language that was not at the same time evidence that that form of activity was not speech behavior.“ Donald Davidson, „On the Very idea of a Conceptual Scheme“, Inquiries into Truth and Interpretation, Oxford: The Clarend- on Press, 1984, bls. 183–198, hér bls. 185. ViðTöK OG VÍSiNDi
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.