Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.2011, Page 84

Tímarit Máls og menningar - 01.11.2011, Page 84
Þ ó r a r i n n H j a r t a r s o n 84 TMM 2011 · 4 þar farsællega eftir mikla þrautagöngu og vonlausar yrkingar skáld­ hetjunnar. Í sögu Víglundar eru elskendurnir báðir skáld og yrkjast á. Sú skoðun að suðrænn ástarskáldskapur sé mikilvæg fyrirmynd og kveikja að íslenskum gullaldarbókmenntum styrkist við þá vitneskju að sögur skálda eins og Kormáks og Hallfreðar eru taldar með elstu Íslendingasögum. Sagan um skáldið Egil Skallagrímsson telst svo litlu yngri (sjá t.d. Sigurð Nordal, Um íslenskar fornsögur, 1968, bls. 163–69, og Íslensk bókmenntasaga II, bls. 42). Það er enda sérkennilegt að þegar bókritun upphefst í svo frumstæðu samfélagi sem því íslenska um 1200 skuli strax skrifaðar svo margar sögur þar sem aðalhetjan var skáld. Sérkennilegt ekki síður að ástamál skáldsins skuli þá í flestum tilfellum vera uppistaðan í skáldskap þess og drifkraftur sögunnar. Slíkt væri í meira lagi dularfullt nema vegna tilverknaðar aðvífandi tískustrauma. Ég er ekki fróður um rittengsl í miðaldabókmenntum en sem dæmi um greinileg trúbadoraáhrif nefni ég, nánast af handahófi, dauða nokk­ urra íslenskra ástarskálda. Kormákur og Hallfreður eru (ásamt Birni Breiðvíkingakappa) sönnustu trúbadorarnir í þessum skáldasögum, yrkjandi án afláts til konu annars manns. Þeir deyja báðir utanlands, órafjarri ástargyðju sinni, en báðir deyja yrkjandi með nafn hennar á vörunum, rétt eins og Tristan í hans sögu (Hallfreður orti reyndar alsíðast eina vísu um sáluheill sína). Fleiri skáld en þessi dóu eins og trúbadorar. Fóstbræðra saga reiknast einnig í flokki elstu Íslendinga­ saga. Samkvæmt henni orti Þormóður Kolbrúnarskáld svo í síðustu vísu sinni, aðspurður hví hann væri fölur: Emkak rauðr, en rjóðum ræðr grönn kona manni; jarn stendr fast et forna fenstígi mér benja; þat veldr mér, en mæra marglóðar nú tróða, djúp ok danskra vápna Dagshríðar spor svíða. [Ég er ekki rauður en grönn kona ræður rjóðum manni. Hið forna járn stendur mér fast í sári. Það veldur (amar) mér nú, fagra kona. Djúp spor Dagshríðar og danskra vopna svíða.] Er hann hafði þetta mælt dró hann umrædda ör úr hjartastað og gaf upp önd sína. Ekki þurfum við að trúa sögunni í því að þessi vísa hafi verið ort af deyjandi manni á Stiklastað 1030. Til þess ber hún allt of mikil einkenni 12. eða 13. aldar – og menn­ ingararstrauma sem ættaðir voru frá Kordóvu.
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.