Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.1987, Page 19

Tímarit Máls og menningar - 01.11.1987, Page 19
Byltingin, bókmenntirnar og sósíalrealisminn Margir höfðu barist með rauðliðum í borgarastríðinu. Dmítrí Fúrmanov hafði verið pólitískur ráðgjafi þess hugprúða, grobbna og fákæna skæru- liðaforingja, Tsjapajevs, og skrifaði um hann vinsæla bók (1923) sem síðan varð efni í stórfræga kvikmynd, samnefnda. Alexandr Fadejev (1901-1956) studdist við eigin reynslu þegar hann lýsti í „Osigrinum" (1927) flokki rauðliða sem þarf að brjótast úr herkví hvítliða og japanskra hersveita í Austur-Síbiríu. Og ísak Babel (1894-1941) hafði barist með riddaraliði Búdjonnís gegn Pólverjum og hvítliðum áður en hann gaf út einhverja frægustu og umdeildustu lýsingu þessara ára í sagnasafninu „Rauða ridd- araliðið" (1926). Isak Babel var bókaormur og gleraugnaglámur frá Odessu, margfróður Gyðingur og fullkomin andstæða við félaga sína, hina rauðu kósakka, sem óðu eld og blóð þessara ára í undarlegri blöndu af sljórri grimmd og fórn- fúsri samstöðu um háleitar vonir. Þessar andstæður ganga rauðum þræði frá sögu til sögu — stundum mætist hinn bókvísi Gyðingur og byltingar- hermaðurinn í einum manni, eins og í stuttri sögu sem heitir „Sonur rabbíans“. Þar er sögumaður, Babel sjálfur, að róta í föggum deyjandi rauðliða, Bratslavskís, sem er sonur rabbía og finnur þar í einni bendu „umboðsbréf áróðursmannsins og minnisblöð gyðingaskáldsins. Myndir af Lenín og Majmonídes lágu þar hlið við hlið. . . lokkur úr kvenhári var lagður inn í samþykktir Sjötta flokksþingsins og á spássíum kommúnískra dreifirita var þröngt um línur úr hebreskum ljóðum. Blöð úr Ljóðaljóðun- um og skammbyssukúlur hrundu yfir mig eins og dapurlegt regn . . .“ Klausa sem þessi segir margt um þá viðleitni Babels að reyna að höndla í sterkum og knöppum stíl andstæður tímans, grimmd og ljóðrænu hins mikla uppgjörs sem engu eirir. Þær koma fram í máli og stíl, þar sem harð- soðnar atburðalýsingar skiptast á við óvænta „rómantíska“ sveiflu, sem og í þeirri undarlegu blöndu úr safamiklu alþýðumáli og hjálparvana eftirlík- ingu vígorða og ræðumennsku byltingarinnar, sem persónurnar tala flestar. Allt er þetta á sínum stað í sögu eins og „Salt“ þar sem rauðliði einn segir frá því, hvernig hann og félagar hans miskunnuðu sig yfir bóndakonu sem kvaðst vera í raunum með smábarn, en hentu henni úr troðfullri járnbraut- arlest og skutu hana á færi, þegar í ljós kom að hún hafði rangt við — reifa- strangi hennar reyndist vera saltpoki til sölu á svörtum markaði. Sama furðulega blandan af mennsku og grimmd tímans, sem hefur gert morðið að sjálfsögðum hlut er í sögunni „Bréfið“. Þar segir ungur rauðliði í bréfi, sem Babel skrifar fyrir hann, móður sinni frá því hvernig faðir hans, liðs- foringi hjá hvítliðum, murkaði lífið úr bróður hans og lék hann grátt sjálf- an. Og svo frá því hvernig rauðliðar náðu þessum gagnbyltingarföður þeirra bræðra á sitt vald síðar og gáfu sér góðan tíma til að kreista úr hon- TMM II 409
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.