Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Blaðsíða 28

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Blaðsíða 28
CARLOS FUENTES Með því stígur Goytisolo fyrsta skrefið í áttina að skáldsögu flökkuborgar- innar fyrir komandi öld, á sama hátt og Rojas fann upp flökkuborg endur- reisnarnútímans, án borgarmúra. „Afríka byrjar í breiðstrætunum“ og höfuðþema Landslags að lokinni orrustu er vegferðin. Lukács skrifaði að skáldsaga án vegferðar væri óhugs- andi. Frá Tróju til Lólítu er skáldsagan uppáhaldsrými (epískt, dramatískt, satírískt) líkamlegrar vegferðar: Celestína ferðast um í nýrri tegund borgar sem er dýnamísk, á hæla hennar koma Lazarillar, Buscónar og Justinur; Ró- binson Krúsó ferðast til eyðieyjunnar í Kyrrahafmu, Don Kíkóti yfirgefur býli sitt og fer um hinar víðu sveitir Montiel. Jakob fylgir meistara sínum um vegi Frakldands, Davíð Copperfield yfirgefur rósemdarlíf sveitasælunnar og endar í hinu kæfandi skýi sleggjubarnings og kolareyks í Lundúnum, Ras- tignac fer til Parísar, Jules Verne að jarðarmiðju. Lermontov leitar dauðans í Kákasusfjöllum og Dostojevskí í gulnuðum hverfum Pétursborgar. Hjá Mel- ville og Túrgenév eru víðátturnar miklar. Hjá Jósep de Maistre er farið hring um forstofuna. Víðáttumikil engin hjá Fenimore Cooper breiða síðar úr sér í Kaliforníu Raymonds Chandler og Nathaniel West. Poe ferðast inn í kjarna ldakans en líka inn að kjarna hins múrumgirta og ásakandi dauða, en Con- rad fer alla leið inn í hinstu myrkur eins og við vitum. Því vegferðin er ekki síður huglæg, freudísk: starf draumanna, úrfelling, lagfæring, umskipti, breytt viðfang þrárinnar, dulbúinn erótískur draumur sem umbreyst hefur í samfélagslegan draum. Frumleild Goytisolos felst í því að sameina báðar þessar vegferðir, þá ytri og þá innri, í einn samtímalegan þjóðflutning. Staður hans er borgin. Sögupersónan er innflytjandinn. Sú milda áhersla sem Goytisolo leggur á þetta þema stafar af því, eins og við höf- um þegar séð, hversu víðtæk hefðin er sem hann vinnur úr: við getum kallað hana hina cervantísku hefð, til að tengja hana skáldsögulegum kjarna sínum. En kjarni hefðarinnar er líka goðsögulegur: í sinni fallegu frásögu af ferða- lagi dauðs manns í La cuarentena tekur höfundurinn sig upp til að fylgja vini sínum, þeim sem hann elskar, í lokaferðina. En það er einmitt í samfylgd skáldsöguhefðarinnar og helgisiðahefðar vegferðarinnar sem samtímahöf- undur á spænska tungu á borð við Goytisolo getur lagt af stað til móts við hinn Framandi. Samfundurinn á sér stað fýrir milligöngu tungumáls frásagnarinnar, en ekld fyrir tilstilli smeðjulegs verknaðar sem leystur er af hendi í góðri trú. Frásagnartækni og innihald fléttast saman í Landslagi að lokinni orrustu vegna þess að „ég“ höfundarins, sem er um leið „ég“ sögupersónunnar, sam- einast (renna saman, taka höndum saman) í „sögumanninum“, sem er þannig Höfundurinn-plús-persónurnar á dreif um textann. Goytisolo nær fram þessari fjölröddun með samslætti persónufornafna, tímaskynjunar og 18 www.mm.is TMM 1999:1
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.