Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Síða 135

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Síða 135
TILBRIGÐI OG HUGARSPUNl UM BJARTA ÖLD tauminn, - og 18. öld Georges Bataille sem leitar á sömu mið, en ekki á eins ljóðrænan og hugmyndafræðilegan hátt (Bataille lítur á Sade og svörtu skáldsöguna sem táknmerki þess að brjóta gegn lögum og reglum); það er hin létta og leikandi 18. öld Paul Morands - og 18. öld Rogers Vaillants, sem rembist við að tengja fríhyggjumenn við útópíu kommúnista (sem er í hróp- andi andstöðu við upphafningu Aragons á ástar-ástríðusambandinu innan hjónabandsins). Nú á tímum vísar fjöldinn allur af listamönnum til 18. aldarinnar (yfirleitt til að mynda mótvægi við það andrúmsloft siðavöndunar og rétttrúnaðar sem nú ríkir): menn eru aftur farnir að nota manngerðir sem kenndar voru við Marivaux (kvikmyndir Érics Rohmers) eða fríhyggjuna (síðustu skáld- sögur og ritgerðir Sollers, einkum þær sem hann hefur skrifað um Watteau, Fragonard, Sade, Vivant Denon); sama er að segja um Kundera: krafa hans um „list skáldsögunnar“ er einkum sótt til Sterne og Diderots, og Vivant Denon er stöðugt nálægur í skáldsögunni Með hægð. Aðrir hafa aftur sótt hömluleysið í síðbarokkið (málverk Sauras, Rainers, kvikmyndir Ruiz eða Greenaways); svo ekki sé nú minnst á vaxandi áhuga á barokktónlist sem menn litu ekki við hér áður en nú er farið að túlka og leika á sama hátt og hún var leikin upphaflega (Harnoncourt, Leonhardt, o.s. frv.) ... í rauninni er 18. öldin miklu meira en tiltekið tímabil í mannkynssög- unni, eða viðmið í tímanum: hún er öllu fremur ákveðin tegund af skynjun, smekk, tilfinningu. Þess vegna er hún merkingarlaus nema fólk upplifi hana í nútímanum: ekki sem draumkenndan söknuð, effirsjá eft ir horfínni gullöld eða blekkingu um að hægt sé að endurskapa þennan tíma; miklu heldur sem síbreytilega fyrirmynd dýrmætrar tengingar milli hugsunarinnar eins og hún gerist ffjálsust (eins laus við kennisetningar, rétttrúnað, þyngsli og kost- ur er) smekksins eins og hann gerist frjálsastur. Frakkland, upplýsingin, fríhyggjan Ástæðan fyrir því að við látum okkur dreyma um þetta tímabil er vitaskuld sú að þá voru helstu frumkvöðlar í listum, bókmenntum og heimspeki á sí- felldum faraldsfæti og létu sem landamæri væru ekki til (Voltaire í Berlín, Diderot í Sankti-Pétursborg, Da Ponte í Vín, Turner í Feneyjum, Grimm í París, Casanova hér og hvar um alla Evrópu); þar sem landafræði hinnar létt- úðarfullu Evrópu (sem Campra leyfir okkur að heyra sláttinn af í formi tóna) leggst yfir og fléttast saman við tiltekna hugmyndastefnu (Les Lumiéres í Frakklandi, Aufklarung í Þýskalandi, Illuminismo á Ítalíu, Illustrados á Spáni); þar sem litið var á frönskuna sem sjálfa tungu fordómaleysisins, tungumál frjálsra hugaróra (ég minni á tvö meistaraverk sem voru skrifuð á TMM 1999:1 www. m m. ís 125
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.