Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Síða 161

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Síða 161
RITDÚMAR heiminn, verður vitni að einhvers konar heiðinni frjósemismessu og hittir þar konu sem hann á með ástarfund í tungls- ljósi. Eða hefur þetta allt verið draumur, eða kannski fyrirboði þess sem á eftir að gerast? Hið framandlega umhverfi orkar mjög sterkt á næma vitund þannig að stundum er eins og Sturla hafi gengið inn í einhverja furðusögu eða ævintýri og geti vart greint á milli hvað er raunveru- leiki og hvað ímyndun. Þetta tvennt rennur skemmtilega saman í lýsingu á fýrsta degi hans í Rómaborg, með „björt augu komin langt að og enn ekki orðin dofin fyrir því sem honum var einhver nýlunda þrátt fyrir langt ferðavolk“ (191). í stuttu máli fer Sturla á kráarand í Róm eins og margur góður landinn eftir hans dag, og það kemur halarófa af skrautklæddu fólki eftir torginu og dökkleit mánadís þrífur hann með sér í dansinn og setur vínkönnu á varir hon- um svo að út úr flóir. Síðan týnast allar áttir inn í einhvern „rauðafoss úr forn- um goðheimum sem byrgði fyrir allt stafróf' (195). Með frábæru myndsæi er því lýst þegar draumurinn og víman renna af honum og veröldin tapar sínu töfragliti: Og svo bráir af honum og konan hálf ofan á honum og hálf í kuðluðu líni. Hann vissi ekki hvar hann var, og átti eftir að komast að því hver hann væri eftir því sem stök brot úr nóttinni hrundu fyrir hraðfara degi undan rós- litum gómum morguns sem hreyfði við bláleitum straumi og setti gárur inn í þennan sal og gerði að kytru. (195-6). Hér er búið í haginn fyrir hinn maka- lausa kafla um aflausnina sem nú fer í hönd. Sturlunga segir stuttlega frá aflausn Sturlu Sighvatssonar, og Thor fylgir hér texta hennar trúlega svo langt sem hann nær, eins og jafnan þegar honum er til að dreifa. Aðdragandi aflausnarinnar minn- ir hins vegar í lýsingunni meira á karnival en einlægar iðrunargöngur bænadag- anna. Herbergið fyllist af fólki sem er búið „viðhafnarklæðum leiksviðsins", en sjálf- ur er Sturla færður í skrautlaus iðrunar- klæði. Síðan hefst gangan, syndarinn í miðjum hópnum, hugur hans „sár í angist sinni, brann í iðrun og af þrá eftir hrein- leika, þungur af syndugum minningum og ákallandi hljóður Guð sinn og móður hans, þá rós himneskrar mildi og jarð- neskrar, að mætti hann hljóta náð og líkn, og forlátið verða allt sem hann hafði mis- gert við menn og Guðs vilja . .Hér er skemmtilegt tvísæi í frásögninni, annars vegar lýsingin á hinni skrautlegu fylkingu sem þrátt fýrir búningana leiðir hugann að dansleiðingunni kvöldið áður, hins vegar angist hins iðrandi syndara sem „kannski" undrast blendni múgsins og hafði „búizt við að athöfn þessari fylgdi eindregnari alvara, jafnvel helgi“. Að vísu hefur Sturla reikað í burtu þegar hinn heilagi faðir þurrkar framan úr sér ffóm- leiksfarðann að aflokinni athöfn. En getur verið að að honum læðist grunur um að sjálf aflausnin sem hann hafði þráð svo mjög á ferð sinni og gekk svo nærri hon- um hafi ekki verið annað en skrípaleikur framinn af guðlausum rómverskum loddurum og skækjum? Mannlýsing Einkunnarorð fyrri íslandsbálksins (5) eru draumvísa úr Sturlungu: „Blóði mun rigna / á berar þjóðir. / Þá mun oddur og egg / arfi skipta. / Nú er hin skarpa / skálmöld komin.“ Við hljótum að skoða mannlýsingu Sturlu gegnt þessum bak- grunni, landi sem logar í ófriði og þar sem öll gildi eru á hverfanda hveli, öll siðaboð eru orðin afstæð: TMM 1999:1 www.mm.is 151
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.