Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2016, Qupperneq 31

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2016, Qupperneq 31
30 varla hægt að tala um tvær tegundir rannsókna fyrr en miklu seinna. Þetta sjáum við hjá Aristótelesi, en hjá honum eru upplýsingar um náttúruna að stórum hluta fengnar af frásögnum annarra, rétt eins og sögulegur fróð- leikur Heródótosar er að stórum hluta fenginn af frásögnum annarra. Markmið þessarar greinar er að kanna hvernig heimspeki og saga mótuðust í samspili hvor við aðra í andlegum hræringum hins klassíska Grikklands.10 Aðferðin sem ég mun beita er að vissu leyti einföld. Ég geng út frá orðunum – historía og filosofía – og þróuninni sem leiddi til þess að einmitt þessi orð urðu nöfn greinanna sem við þekkjum í dag.11 Orðin hafa nokkuð sérstaka stöðu í sögu fræðanna. Það mætti kalla þau Grundbegriffe, explicit categories eða mot carrefour – til að nefna þrjá möguleika úr nýlegum túlkunarfræðum sem öll leggja mikla áherslu á notkun orða fyrir hug- myndasögulega greiningu. „Grundbegriff“ eða „grunnhugtak“ er orð sem safnar á sig merkingu sem það fær í ákveðnu sögulegu samhengi þannig að orð og hugtak verða eitt, og orðið verður óhjákvæmilegt fyrir umræður á ákveðnu sviði;12 „explicit category“ eða „orðað hugtak“ er notað um orð sem í ákveðnu samhengi, oft í deilu um yfirráð yfir sviði þekkingar, er notað til að merkja hóp, skoðun eða safn skoðana á einhvern hátt – jákvætt eða neikvætt – þannig að það verður óhjákvæmilegt að bregðast við þess- ari orðuðu hugmynd í kjölfarið og deila um hana;13 „mot carrefour“ eða 10 Góð umfjöllun um mótun faggreina í fornöld (Grikklandi, Kína, indlandi og Mesópótamíu) er hjá Geoffrey E. R. Lloyd, Disciplines in the Making. Cross-Cultural Perspectives on Elites, Learning, and Innovation, Cambridge: Cambridge University Press, 2009. Um muninn á „fræðum“ og „vísindum“ og um afmörkun fræðigreina og vísindagreina sjá Kristján Árnason, „Um íslensk fræði“, Skírnir 2/2015, bls. 397–423. 11 Rannsóknin er auðvitað takmörkuð við varðveitta texta, sem eru aðeins brot af því sem var ritað á sínum tíma. Rétt er að taka fram strax, þó ég komi að því hér á eftir líka, að ég mun ekki bara byggja á þessum orðum heldur líka orðum af sama stofni: filosof- og histor-. 12 Reinhart Koselleck, einn af aðalritstjórum handbókar um söguleg grunnhugtök (Geschichtliche Grundbegriffe) sem kom út á árunum 1972–1997, er helsti kennismið- ur grunnhugtaka sem tækis til að skrifa sögu hugmynda. Koselleck gefur skýra lýs- ingu á aðferðinni í „A Response to Comments on the Geschichtliche Grundbegriffe“, The Meaning of Historical Terms and Concepts. New Studies on Begriffsgeschichte, ritstj. Melvin Richter og Hartmut Lehmann, Washington D.C.: German Historical institute, 1996, bls. 59–70, hér bls. 64. Sjá líka J. G. A. Pocock, „Concepts and Discourses. A Difference in Culture? Comment on a Paper by Melvin Richter“, sama rit, bls. 47–58. 13 Þessi aðferð er oft kenndi við „Cambridgeskólann“ og Quentin Skinner, en fyrir fornöldina hefur Geoffrey E. R. Lloyd helst þróað og beitt aðferðinni. Hún er náskyld Begriffsgeschichte, nema hvað enskir hugmyndasagnfræðingar og heim- eiRíkuR smáRi siguRðaRson
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.