Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.2016, Síða 119

Tímarit Máls og menningar - 01.02.2016, Síða 119
TMM 2016 · 1 119 Einar Már Jónsson Talnablús „Ég hef ekki tölu …“ Einu sinni í fyrndinni þegar enn voru til gagnfræðaskólar bar svo við að stærð- fræðikennari í austurhlíð Skólavörðu- holtsins lagði dæmi fyrir nemendur sína. Ekki man ég gjörla hvernig það var, en einn hluti af því var tala, segjum tíu, og svo önnur tala „helmingi stærri“ en hin fyrri. Nemendurnir, á unglings- aldri, tóku til við að reikna hver um annan þveran, en samt tókst ekki betur til en svo að þegar stærðfræðikennarinn sá niðurstöðurnar hló hann fossandi arkimedesarhlátri og sagði: „Þetta er vitlaust hjá ykkur öllum!“ Hvað hafði gerst? Í óþroskuðum huga nemendanna var það talan tuttugu sem var „helmingi hærri“ en tíu, en stærðfræðikennarinn færði að því stærðfræðileg rök að rétta talan væri fimmtán og gæti ekki verið annað en fimmtán. Nemendurnir mögl- uðu, en stærðfræðikennarinn gerði gys að fákunnáttu þeirra og hló og hló. Nú víkur sögunni sjö aldir aftur í tímann. Snorri Sturluson er að setja saman þá Eddu sem við hann er kennd, og segir söguna af verktakanum sem gerði tilboð í að víggirða Ásgarð: „Þat var snimma í öndverða byggð goðanna, þá er goðin höfðu sett Miðgarð ok gört Valhöll, þá kom þar smiðr nökkurr ok bauð að gera þeim borg á þrim misser- um svá góða at trú ok örugg væri fyrir bergrisum ok hrímþursum, þótt þeir kæmi inn um Miðgarð. En hann mælti sér til kaups, at hann skyldi eignask Freyju, ok hafa vill hann sól ok mána.“ Æsir stinga saman nefjum og leggja fram móttilboð, sem Loki semur; skuli smiðurinn fá umbeðin laun en hann verði að ljúka verkinu á einum vetri, ef það væri ekki fullfrágengið sumardag- inn fyrsta skuli hann fyrirgera launun- um. Það er athyglisvert að Æsir skuli ekki hafa reynt að prútta um launin heldur látið sér nægja að stytta frestinn, en eins og síðar kemur í ljós hafa þeir engan veginn í huga að borga eftir þess- um taxta, þeir ætla að fá víggirðinguna ókeypis án þess þó að beita augljósum svikum. Þess vegna ganga þeir að launa- kröfunni og er eins og þeim sé alveg sama um að með þessu eru þeir að lítils- virða Freyju. Kannske er það ofar þeirra skilningi. Þótt undarlegt megi virðast gengur smiðurinn að þessu tilboði, en hann biður þess, eins og það séu lítilfjörlegir smámunir, að hann megi hafa lið af hesti sínum Svaðilfara. Þetta sam- þykkja goðin hugsunarlaust, og ræður Loki því einnig. Svo fer vinnan af stað fyrsta vetrardag og smám saman renn- ur upp fyrir Ásum hinn ægilegi sann- leikur, smiðurinn viðhefur nýja starfs- hætti, hann vinnur við smíðina alla daga og um nætur dregur hann til grjót á hestinum: „Þat þótti ásunum mikit undr, hversu stór björg sá hestr dró, ok hálfu meira þrekvirki gerði hestrinn en smiðrinn.“ Því er ljóst að þessi verktaki muni standa við sinn þátt í samningnum, og goðin verði að gera svo vel og borga: „Freyju, takk“. Endalokin skipta ekki máli hér, Æsir svíkja samninginn, Loki sem ber ábyrgð á öllu, neyðist til að breyta sér í meri, táldregur hross smiðsins sem síðan fyljar hann, eða hana. Þetta er Á d r e p a
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.