Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2001, Síða 149

Andvari - 01.01.2001, Síða 149
ANDVARI AÐ EIGA SÉR STAÐ 147 þar með renna tveir „ritúalískir“ viðburðir eða lífsfærslur saman í eina, en hversdagurinn birtist hinsvegar í ævintýri sem brúðurin er að reyna að ljúka við áður en brúðguminn lýkur við nýja húsið þeirra og hún verður færð til athafnarinnar. Þetta er eina saga heimsins sem hún átti ólesna og er um krabbadýr; „henni þóttu sögur um krabbadýr heldur leiðinlegar.“ (VG 20). Stúlkan furðar sig á þeirri endurtekningasömu atburðarás, varla atburðarás, sem hún les í ævintýrinu af litla krabbadýrinu sem hamast við að framkalla sjávarstrauma með öngum sínum. Og á meðan fjöldi smiða hamast eins og „mauraþjóð“ við að byggja hús brúðhjónanna svamlar krabbadýrið við sjáv- arbotn: „Innan sjónmáls var svo margt fallegt: alla vega steinar í öllum hugs- anlegum litum, sumir voru sléttir og máðir, aðrir voru holóttir eins og þeir væru alsettir gluggum og enn aðrir kúptir eins og lítil krabbadýrahús; þang- ið bærðist í vatninu eins og tré undan golu; það vatt sér um steinana og það var alveg eins og litlu krabbadýrahúsin væru sveipuð ræktuðum garðgróðri, sfli og maurildi skutust milli húsa og höfðu þessi býsn að gera.“ (VG 22). Hér kemur glöggt fram það sem iðulega býr undir niðri í verkum Svövu: steinn er ekki bara steinn, steinar tala og þeir birtast í ýmsum myndum. Ein af mörgum birtingarmyndum steinsins, og sú sem setur hvað mestan svip á íslenskt hversdagsumhverfi, er einmitt hús. Þegar nútíminn hélt loks ærlega innreið sína á íslandi, varð þetta jafnframt greinilegasta einkenni hans og eiginlega nýtt landnám, eins og drepið var á hér að framan: Islendingar gengu í björg, þeir komu sér fyrir innan rammgerðra veggja; loks varð landið ær- lega byggilegt. Byggingarþrá og heimilishyggja íslendinga hefur verið Svövu mikið umfjöllunarefni og er nátengt beinni og óbeinni umfjöllun hennar um það mikla uppnám sem fylgir umskiptunum í íslensku samfélagi um og eftir miðja tuttugustu öld. Skyndilega verða borgaralegir samfélags- hættir rfkjandi en á hverju skulu þeir byggjast; hver eru þau gildi, hefðir og siðvenjur sem taka má mið af? Þjóðin þráði að komast í hús, en hvemig skyldi haga búsháttum og sambýli? Þarna er heilmikið tómarúm sem kallast á við það tómarúm sem áður var vikið að. Og Svava hefur alltaf gert sér glögga grein fyrir að hús og híbýli er ekki bara „þak yfir höfuðið“ eins og klisjan segir, heldur hylki um inannskepnuna, í senn framlenging og afmörk- un á líkama hennar. Konan í Leigjandanum á í flóknu sambandi við nýja húsið sitt. Hún legg- ur lófann á vegginn, er fegin að finna fyrirstöðu, „líkt og hún hefði búizt við að finna þar aðeins loftið tómt“, en stendur við uns „hún gat ekki lengur greint að húð sína og steininn, en fann taugar og æðar liggja viðstöðulaust út í veggi þessa húss, fann hjartað dæla hennar eigin blóði þangað sem steypan markaði henni rúm í tilverunni.“ {LE 101). Bima Bjamadóttir kemst svo að orði í umfjöllun um Leigjandann að henni sé „til efs að nokkur höfundur hér á landi hafi gert efninu „þáttur steinsteypunnar í íslenskum veruleika“ önnur
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.