Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1973, Blaðsíða 100

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1973, Blaðsíða 100
Tímarit Máls og menningar íhþ. Telur Brugmann, að merking fornafnanna hafi bliknað við sam- stöðuna við orð eins og báðir og tveir, sem merkingarlega eru tvítala. Undir þessa skýringu tók síðar Kluge, sbr. bls. 95. Doktorsefni bendir réttilega á, að ef þessi skýring væri gild, mætti bú- ast við, að orðasambönd af fyrr greindu tæi væru algeng rétt fyrir breytiskeiðið og á því. Hann kveður þessu ekki til að dreifa. Ef hann hefir rétt fyrir sér um það, en slíkt tel ég ástæðulaust að efa, kemur þessi skýring Brugmanns og Kluges ekki til greina, að því er varðar íslenzku. Mér virðist það yfirleitt kostur á fræðilegri ritgerð að rekja skoðanir, sem áður hafa fram komið um efnið. Þessari stefnu fylgir doktorsefni. En að mínu mati ber ekki að beita þess- ari reglu í blindni. Þannig hygg ég, að það hefði verið öllum til góðs að láta hjá líða að geta skýringar Pers Tyldens á bls. 96. Samkvæmt skoð- un Tyldens hefir tvítöluform haldizt sem fleirtala í máli lítilla einangraðra samfélaga, svo sem í færeysku, ís- lenzku og norskum mállýzkum. I slík- um litlum einangruðum samfélögum, telur Tylden, að tvítölufornöfn komi oftar fyrir. Höfundur getur þess, að Tylden sé ekki algerlega sannfærður um þessa skoðun. En sjálfur segir doktorsefni frá skýringunni athuga- semdalaust, þó að greinilegt sé, að hann geri ekkert með hana. Ur því að hann getur kenningarinnar, tel ég, að hann hefði átt að fella um hana dóm. Fyrir fram tel ég eðlilegt að gera ráð fyrir, að hlutfallslega jafn- margar tvenndir, t. d. hlutfallslega jafnmörg hjón, séu í hverju þjóðfé- lagi á okkar menningarsvæði. Ef kenning Tyldens væri rétt, væru tvenndirnar hlutfallslega fleiri í litlu samfélagi og tvítöluformið því hlut- fallslega meira notað. Til þessa þarf félagslega rannsókn. Ég hirði ekki að rekja þetta nánara, en vil taka fram, að þessi kenning orkar hlægilega á mig. Og ég hefði talið það mak- legt, að doktorsefni kvæði þennan draug niður, úr því að hann hleypti honum inn í ritgerð sína. Kenning Oscars Bandles, bls. 96, að hér sé um norsk áhrif að ræða, fær ekki staðizt, eins og höfundur bendir á, þar sem hér voru engin - eða svo til engin - norsk menningar- áhrif á þeim tíma, sem breytingin varð. Allt annað verður uppi á teningn- um, þegar athugaðar eru skýringar doktorsefnis sjálfs á fyrirbærinu. Hann bendir á — eins og áður var rakið - að fleirtöluformin hafi verið orðin margræð þegar í fornmáli, þ. e. að c hafi getað táknað eintölu, tvítölu og fleirtölu. Þessi margræðni olli ekki svo mikl- um erfiðleikum, meðan t. d. c (fleir- töluform) í merkingu a (eintölu- merkingu) var fátíð, þ. e. véranir 306
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.