Saga


Saga - 2014, Page 112

Saga - 2014, Page 112
textabútur er tilgreindur á bls. 154–155 í ritgerð Sigurgeirs Guðjónssonar sem hér er til umfjöllunar: Aðbúnaður geðveikra á Íslandi og umbætur yfirvalda fyrir daga geðspítala. Rúmlega 200 manns! Tekur því að rannsaka þvílíkt smáræði? Hvaða gagn gerir slík þekking? Til samanburðar um hugsanlega nytsemi nefni ég doktorsvörn hér við skólann í síðustu viku um skerta hugsanastjórn og uppáþrengjandi hugs - anir í tengslum við áráttukennda hegðun og svonefnda þráhyggjuröskun. Niðurstöður voru á þá leið að vandlega hönnuð „hugsanastjórnunarverk- efni“ gætu nýst til skilnings á vandanum, væntanlega með það fyrir augum að hægt verði að kveða niður neikvæðar hugsanir og þar með vanlíðan inn á við og vandræði út á við. Geta má nærri að slík úrræði munu í framtíðinni bæta líðan geðsjúklinga — og það leiðir hugann að tileinkunarorðum þeirrar ritgerðar sem hér er til umræðu, nefnilega á bls. 8: „Ég vil tileinka rannsókn- ina geðsjúku fólki sem lifði þá tíma þegar þekking lækna og annarra fag- stétta á geðsjúkdómum var takmörkuð og aðbúnaður geðveikra oft slæmur. okkur ber að hugsa um þessa einstaklinga nú þegar aðstæður fólks eru yfir- leitt betri og meiri möguleikar að gera líf þeirra sem þjást af geðsjúkdómum þolanlegra“. Hér má spyrja: Getur rannsókn á geðveiki á 19. öld, og þar af leiðandi skilningur á umræðu sem þá fór fram, á einhvern hátt lagt samtíma okkar lið um sömu atriði? I Hefð er fyrir því að fyrri andmælandi reifi efni ritgerðar sem lögð er fram til doktorsvarnar og er það gert í þágu áheyrenda sem hafa ekki lesið verkið ennþá. Ég mun nú segja fáein orð um hvern kafla og hrósa því sem vert er að hrósa en jafnframt nefna atriði sem rétt þykir að finna að, og verða hin þungvægustu tekin betur fyrir í framhaldinu — af okkur báðum. Fyrst er þess að geta að heiti ritgerðarinnar er nokkuð misvísandi, því boðuð er umfjöllun um aðbúnað geðveikra fyrir daga geðspítala, það er árið 1907, en upphafið er óskilgreint. Í raun hefst umfjöllun undir lok 18. aldar, eins og reyndar er útskýrt strax á bls. 9, og undarlega fátt er sagt um fyrri aldir, þótt nefnd sé umfjöllun (bls. 17–19) sem hefði mátt nýta sem baksvið. Ég furða mig einkum á því að ekki skuli nefndur sá merki vitnisburður um sturlun sem er píslarsaga séra Jóns Magnússonar á eyri í Skutulsfirði frá vetrinum 1658–1659, en þar segir meðal annars: „Þá bar svo við að sú fluga sem yfir mér flökti og flaug að andlitinu en ég skyrpti við henni, þá hvarf hún mér undir eins frá sjónum og vissi ég þá ekki betur en svo að finna sem hvolpur eða þess háttar kvikindi skriði upp og ofan í kviðnum og lífinu innvortis, hvað að varaði langa stund dags“.1 andmæli110 1 Píslarsaga séra Jóns Magnússonar. Útg. Matthías viðar Sæmundsson (Reykjavík: Mál og menning 2001), bls. 84. Saga haust 2014 .qxp_Saga haust 2004 - NOTA 17.5.2019 10:15 Page 110
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172

x

Saga

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.