Saga - 2017, Page 213
Rökfærsluhluti ritgerðarinnar skiptist í sex kafla (kafla 2−7) sem fylgja í
megindráttum ákveðnum tímabilum í æviferli Fiskes og söfnunarstarfi.
Fyrst er kaflinn „Menningarstraumar í umhverfi Fiskes fyrir Norðurlanda -
ferð hans 1850“. Þar er rætt um kynni Fiskes af ritum með tengingu við nor-
ræna menningu og ferðabækur um Ísland. Þá er fjallað um norræna inn-
flytjendur í Vesturheimi og ætlaðar miðaldaminjar um veru norrænna
manna á þeim slóðum. Í næsta hluta, „Norðurlandadvöl Fiskes 1850−52 og
vaxandi bókaeign“, er umfjöllun um dvöl Fiskes í Danmörku og Svíþjóð og
þau áhrif sem hann varð fyrir þar; einnig er rakið hvernig áhugi hans á
Íslandi vaknar fyrir alvöru, m.a. vegna kynna við Íslendinga í kaup manna -
höfn. Í þessum kafla er að auki fjallað um upphaf bókasöfnunar hans. Næst
kemur kaflinn „Íslandsferð 1879 og tengsl við Íslendinga“. Eins og heiti
kaflans ber með sér er hér rætt um för Fiskes til Íslands, hvað dreif á daga
hans þar og þau tengsl sem hann myndaði á Íslandi. Loks er hér gerð grein
fyrir högum Fiskes: hann kvæntist, ferðaðist, eiginkonan féll frá, deilur
urðu um arf og í kjölfarið flutti hann til Ítalíu. Þá eru kaflarnir „Vöxtur
bókasafnsins árin 1883−90“ og „Aukið fé og enn meiri umsvif frá miðju ári
1890 til 1904“. Þar er einkum rætt um bókasöfnunina, hvernig Fiske stóð að
henni, um tengslanetið og helstu tengiliði hans og hvernig samskiptum
þeirra og Fiskes var háttað. Hér skýrast jafnframt markmiðin með bóka-
söfnuninni. Loks er kaflinn „Bókaskrár og varðveisla safnsins“. Þar er um -
fjöllun um bókaskrár Fiskes, hvernig hann stóð að gerð þeirra, og þar er
einnig rætt um það í hve slæmu horfi varðveisla bóka á Íslandi var á síðari
hluta nítjándu aldar og loks framtíðarsýn Fiskes hvað varðar bókasafnið.
Að endingu eru niður stöður dregnar saman. Bygging ritgerðarinnar er
þannig rökleg og skýr.
Íslandsvinurinn Willard Fiske
Ritgerð kristínar snertir bæði bókfræði og menningarsögu, eins og kemur
fram í inngangi (bls. 4). Þannig er fjallað um Willard Fiske ekki aðeins sem
bókaunnanda og bókasafnara heldur einnig sem „Íslandsvininn“ Fiske og
bent á áhuga hans á Íslandi, ekki einungis á íslenskum bókum heldur einnig
landi og þjóð. Í kaflanum „Íslandsferð 1879 og tengsl við Íslendinga“ hefur
einn undirkaflinn fyrirsögnina „Mat Fiskes á íslensku þjóðfélagi“. Þar er
greint frá ummælum Fiskes um atvinnuvegi landsmanna og samgöngu mál
en hvort tveggja þótti honum þurfa umbóta við. kaflinn er mjög stuttur og
ekki kafað djúpt ofan í viðhorf Fiskes til þessara mála eða framlag hans til
þeirra. Myndin af bókasafnaranum og Íslandsvininum Fiske hefði að öllum
líkindum orðið fyllri með því að fjalla nánar um önnur hugðarefni hans
varðandi Ísland en bækur. Hér má til dæmis nefna samræður í sendibréfum
um skólamál og framlög hans til þeirra á Íslandi. kristín tæpir á þessu efni
andmæli212
Saga haust 2017 _11_(13.11.).qxp_Saga haust 2004 - NOTA 25.10.2017 12:54 Page 212