Andvari

Árgangur

Andvari - 01.10.1960, Blaðsíða 17

Andvari - 01.10.1960, Blaðsíða 17
ANDVAItl JÓN ÞORKELSSON ÞJÓBSKJALAVÖRÐUR 207 Jón Þorkelsson var um meira en áratug — til ársins 1911, er Hannes Þor- steinsson var ráðinn aðstoðarskjalavörður — eini starfsmaður landsskjalasafnsins. Sagði og Finnur Jónsson, sem var þó enginn vinur Jóns, síðar í grein um hann í „Salmonsens Leksikon", að hann hefði „skapað skjalasafnið, ef svo mætti segja"; var það ekkert ofmælt. En mörgu varð hann að sinna, meðan hann var einn við safnið; og margt varð, sem vonlegt var, að bíða betri tíma, — einkum öll nákvæm röðun og skrásetning á skjölum þess, enda engum einum manni ætlandi, hversu mikil hamhleypa til vinnu, sem hann var, að ljúka slíku verki á heilli ævi, hvað þá heldur á fáum árum. En einmitt vegna þess gat „Skrá um skjöl og bækur í landsskjalasafninu í Reykjavík", sem Jón Þorkelsson gaf út í þremur bindum á árunum 1903—1910, ekki orðið nema bráðabirgðaverk, þótt lengi væri hún helzta hjálpargagn við notkun skjalasafnsins og sé það sum- part enn. Fylgdu þeirri skrá fróðlegir formálar Jóns um hin fornu embættis- skjalasöfn, sem þá áttu að heita komin í landsskjalasafnið, og meinleg örlög þeirra fyrr á öldum af völdum raka, eldsvoða, hirðuleysislegra lána úr landi og hverskonar handvammar. Stóð sú raunasaga Jóni Þorkelssyni jafnan ljós- lifandi fyrir hugskotssjónum, enda fátt, sem var honum eins hugleikið við skjalasafnið og að forða þangað þeim fornum skjölum, sem enn kynnu að finnast í landinu. Fáum hafði fram að þessum tíma dottið í hug, að hægt væri að endur- heimta nokkuð af þeim skjölum eða handritum, sem flutt voru úr landi á 17. og 18. öld; var það þó vel kunnugt fræðimönnum, að margt af því, sem Árni Magnússon hafði með sér héðan til Kaupmannahafnar, var ekki einu sinni hans eign, heldur fengið að láni úr hinum fornu embættisskjalasöfnum. En er Jón Þorkelsson hafði bent á hundruð fornbréfa, — í formála fyrir öðru bindi „Skrár um skjöl og bækur í landsskjalasafninu í Reykjavík" árið 1905, — sem á þennan hátt hefðu gengið undan skjalasöfnum biskupa á Hólum og amt- manna á Bessastöðum, komst í fyrsta sinn nokkur skriður á þetta mál. Sumarið 1907 skoraði alþingi á stjórnarvöld landsins að krefjast skila á þeim skjölum Arnasafns, sem þannig væru til komin, og skrifaði Jón Þorkelsson þá, að fyrir- lagi stjórnarráðsins, ítarlega „Skýrslu um skjöl og handrit í safni Árna Magnús- sonar, sem komin eru úr opinberum skjalasöfnum á Islandi"; var hún birt í Reykjavík árið 1908. Var þetta stórvel rökstutt kröfuskjal um hvorki meira né minna en hátt á sjöunda hundrað fornbréfa, auk allmargra skjalabóka, sem geymd voru í Árnasafni. Fengu íslenzk stjórnarvöld að vísu engu um þetta mál þokað í það sinn; og ekki lifði Jón Þorkelsson það, að sjá nein skil á þeim skjölum. En er samið var um skjalaskipti Islands og Danmerkur árið 1927, skiluðu Danir bókstaflega öllum þeim fornbréfum, sem farið var fram á í skýrslu hans árið
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.