Andvari

Árgangur

Andvari - 01.10.1960, Blaðsíða 12

Andvari - 01.10.1960, Blaðsíða 12
202 STEFÁN PJETURSSON ANDVARI landsréttindum á grundvelli „gamla sáttmála"; og með aldrinum hneigðist hugur hans æ meir að útgáfu á heimildum þjóðarsögunnar frá þeim afræktu öldum. Þegar „Safn til sögu lslands" byrjaði að koma út árið 1853, tók hann strax að gefa þar út gamlar heimildir um sögu siðaskiptatímans; hélt því og síðar áfram í „Biskupasögum" Bókmenntafélagsins svo til fram í andlátið. Árið 1857 hóf hann útgáfu „íslenzks fornbréfasafns (Diplomatarium Islandicum)", sem hann sjálfur fékk að vísu ekki lokið nema til 1264, en ætlað var að ná að minnsta kosti fram yfir siðaskipti, eða til 1600. Og í erindi, sem hann flutti á fimmtíu ára afmæli Bókmenntafélagsins árið 1866 og birt var í afmælisriti þess árið eftir, benti hann fyrstur allra á vanmetnar bókmenntir Islendinga síðan um 1400. „Vér heyrum oft talað", sagði „forsetinn" þar, „svo sem fornrit vor og fornkvæði séu að vísu ágæt allt fram að fjórtándu aldar lokum, en þaðan af séu bókmenntir vorar lítt merkilegar og varla gaumur þeim gefandi. Vér höfum sjálfir ætíð verið hneigðir á að meta það mest, sem elzt er; og því hafa margir meðal vor tekið í hinn sama streng og látið eins og ekkert væri ritað síðan á fjórtándu öld, sem aðkvæðarit mætti heita . . . En . . . vér getum sýnt frá sérhverri öld fleiri eða færri frumrit, á vora tungu rituð, sem eru ágæt í sinni röð, eða að minnsta kosti sóma sér vel, hvort sem þau eru borin saman við íslenzk rit forn eða ný, eða . . . við samtíða rit samkynja annarsstaðar". — Að þessi orð eða yfirleitt nokkuð það, sem frá Jóni Sigurðssyni kom, hafi farið framhjá Jóni Þorkelssyni, er hann tók að heyja sér fróðleik, má með ólíkindum teljast; enda vart hugsanlegt annað, en að rit hins fræga stjórnmálaforingja og fræði- manns hafi verið orðin honum þaulkunnug, er hann kom til Kaupmanna- hafnar; en þá var Jón Sigurðsson látinn fyrir tæpum þremur árum. Þarf engra frekari vitna við um það, hvern þátt hann hefur átt, bæði lífs og liðinn, í því að móta hinn unga fræðimann, sem nú varð arftaki hans í íslenzkum fræðum. Utgáfustarf Jóns Þorkelssonar og söguskoðun er þess alveg nægileg sönnun. Þegar Jón Þorkelsson lauk meistaraprófi við háskólann í Kaupmannahöfn sumarið 1886, hafði útgáfa „íslenzks fornbréfasafns" legið niðri um heilan áratug. Aðeins einu bindi þess var lokið, er Jón Sigurðsson lézt; og hafði það tekið hann hartnær tuttugu ár að gefa það út. Kom þar hvorttveggja til, að Jón Sigurðsson hafði lengst af ævinnar í nokkuð mörg horn að líta, og að fræðimannleg nákvæmni hans og vandvirkni var frábær. Skrifaði hann langar sögulegar skýringar við bréfin og birti hin helztu þeirra í öllum þeim afskrift- um, sem til voru. Sóttist verkið því seint; enda hraus Bókmenntafélaginu, sem kostaði útgáfu þess, hugur við að halda því áfram að Jóni Sigurðssyni látnum. Fannst og enginn til að taka upp fallið merki „forsetans" við Fornbréfasafnið, fyrr en Jón Þorkelsson bauðst, að loknu meistaraprófi, til að taka að sér útgáfu
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.