Andvari

Árgangur

Andvari - 01.10.1960, Blaðsíða 18

Andvari - 01.10.1960, Blaðsíða 18
208 STEFÁN PJETURSSON ANDVABI 1908, — svo vel var hún rökstudd — þótt fáu vildu þeir, í það sinn, skila þeirra skjalabóka, sem þar var til kallað. Ekki væri það nein furða, þótt eitthvað hefði dregið úr útgáfustarfi Jóns Þorkelssonar eftir að hann kom heim frá Kaupmannahöfn og tók við stöðu skjalavarðar við landsskjalasafnið, — að minnsta kosti meðan hann var einn við það. En það var öðru nær. Auðvitað hélt hann áfram útgáfu „lslenzks fombréfasafns", sem þá var flutt til Reykjavíkur; en jafnframt færðist hann ný og ný útgáfustörf í fang, sem væru því engin takmörk sett, hverju hann gæti afkastað. Strax á fyrsta ári eftir heimkomuna gaf hann út „Þjóðsögur og munnmæli", sem ávallt höfðu verið honum hugðarefni, þótt ekki gæfi hann sér að jafnaði mikinn tíma til að sinna því. Varð þess og ekki langt að bíða, að hann byrjaði útgáfu á öðrum handfastari heimildum þjóðarsögunnar hér heima. Árið 1902 stofnaði hann Sögufélagið með nokkrum áhugamönnum öðr- um í Reykjavík, og var það frá upphafi athafnasamt um útgáfustarf. Annaðist Jón Þorkelsson það að langmestu leyti sjálfur, að minnsta kosti á fyrstu árum félagsins, enda gaf hann þá út á vegum þess: „Morðbréfabæklinga Guðbrands biskups Þorlákssonar", á árunum 1902—1906, „Biskupasögur Jóns prófasts Halldórssonar í Hítardal", fyrra bindi, á árunum 1903—1910, „Aldarfarsbók Páls lögmanns Vídalíns", árið 1904, og „Tyrkjaránið á Islandi", mikið safn samtíðarheimilda um þann eftirminnilega atburð, á árunum 1906—1909. Voru þetta allt hin merkilegustu heimildarrit um sögu þjóðarinnar frá síðari öldum. En hér sannaðist það á Jóni Þorkelssyni, sem hann sagði eitt sinn sjálfur um Guðbrand frænda sinn Vigfússon, „að þegar miklu er afkastað, og mörg eru járnin í eldinum í einu, er hætt við því, að eitthvað af þeim brenni". Jón Sig- urðsson hafði á síðustu árum ævi sinnar haft í hyggju að gefa biskupasögur séra Jóns Halldórssonar í Hítardal út í „Biskupasögum" Bókmenntafélagsins, enda „rit séra Jóns svo merkilegt í alla staði", sagði hann, „að það er þess vert, að það sé prentað sér í lagi". Ekki entist honum þó aldur til að framkvæma þá fyrirætlun; féll hún og niður þar til Jón Þorkelsson tók hana upp á vegum Sögufélagsins aldarfjórðungi síðar. Hætti hann þá alveg við þá hugmynd, að gefa biskupasögur séra Jóns út í heild, og sleppti sögum hinna kaþólsku biskupa, þar á meðal Ögmundar Pálssonar og Jóns Arasonar, sem séra Jón í Hítardal dæmdi að vísu dálítið öðruvísi en Jón Þorkelsson og þeir, sem framarlega stóðu með honum í sjálfstæðisbaráttunni við Dani í byrjun þessarar aldar; en með því, sem þá var eftir af biskupasögum séra Jóns, birti hann ýmsa viðauka eftir aðra, sem voru riti hans óviðkomandi. Sætti þessi aðferð við útgáfu biskupa- sagnanna síðar allharðri gagnrýni Jóns biskups Helgasonar, sem skrifaði ævi-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.