Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1998, Síða 67

Andvari - 01.01.1998, Síða 67
andvari AÐ YRKJA SIG ÚT ÚR BÓKMENNTASÖGUNNI 65 Jónasar, og svo hinna sem ekki hafa komist í tæri við boðskap og hugmynd- ir rómantíkur, og vita þar af leiðandi ekki hvað er „skáldlegt“ og hvernig ber að fara með efnið. En Jónas getur auðvitað ekki stillt sig um að koma höggi á Sigurð, undir rós að sjálfsögðu, með því að segja að val efnisins lýsi „frábærlegu smekkleysi og tilfinningarleysi“ og láti lesandann „finna til hvursu það er viðbjóðslegt að hlýða á bull og vitleysu.“13 Vel hefði mátt hugsa sér að Jónas gerði betri grein fyrir rómantískum hugmyndum sínum um hugarflug og innsæi, útskýrði það fyrir þjóð sinni og hinu vesæla rímnaskáldi af umburðarlyndi hins menntaða og víðsýna manns. En það gerist ekki og skýringin er vitanlega einföld: Jónas getur skki hugsað sér málflutning sem feli í sér málsbót fyrir Sigurð Breiðfjörð. Hann snýr öllu Sigurði í óhag og talar um metnaðarleysi hans að láta „sér lynda að koma vesælu efni í hendingar.“14 Hér er komið að sjálfum rótum ritdómsins. Sé málið skoðað af sanngirni sr auðvitað heldur harkalegt að ráðast með þessu offorsi á Sigurð fyrir að fylgja hefðinni en ekki nýstárlegum hugmyndum sem hann hafði engar for- sendur til. Nú má gera ráð fyrir því að Jónas hafi lesið Númarímur og kannski fundist að gera mætti til Sigurðar meiri kröfur þeirra vegna. En til- vitnun í þær hefði hins vegar haft í för með sér að Sigurður hefði orðið að fá að njóta þeirra, og orð hans þar og umþenkingar hefðu dregið úr höggi Jónasar. Þetta getur Jónas ekki hugsað sér. Ásetningur hans er nefnilega frá upphafi að knésetja Sigurð og gera sem minnst úr honum og skáldskap hans. Það er forsenda og markmið ritdómsins, og Jónas víkur sér markvisst undan rökum eða álitamálum sem mildað gætu hlut Sigurðar eða mælt honum bót. Ritdómurinn er ekki Einum kennt - öðrum bent, heldur heift- úðleg niðursöllun. Heiftin ræður för. Þannig náði Jónas markmiði þeirra Konráðs, því ekki má gleyma hans hlut í þessu sem vafalaust er stór. Kon- ráð hefur án efa manað Jónas upp, enda einstaklega þrjóskur og þverlund- aður, og ef hann beit eitthvað í sig varð honum illa haggað. Af bréfum hans síðar er jafnframt ljóst að andúð hans á Sigurði Breiðfjörð minnkaði ekki með árunum. Ritdómurinn hafði síðar mikil áhrif á bókmenntasmekk þjóðarinnar, en á stað og stund hafði hann gríðarleg áhrif á tvo aðila: Sigurð Breiðfjörð og Fjölni. Afleiðingar dómsins voru miklar fyrir Fjölni og hægt að leiða rök að því að í kjölfar hans slitni endanlega hið skammlífa samstarf fjórmenninganna. Tómas Sæmundsson var óánægður með þann árásargjarna tón sem Fjölnir tileinkaði sér og fannst Jónas og Konráð sýna hroka. Hann skrifar þeim harðorð bréf þar sem hann gagnrýnir þessa óbilgirni og skort á um- burðarlyndi og víðsýni. Á einum stað segist hann vera „óvenju liberal í [þessu] efni, því mér sýnist við tapa réttinum að finna að öðrum (sem ég þarf þó svo mikið á að halda) nema við séum góðir til að taka annara mót-
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.