Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1998, Blaðsíða 116

Andvari - 01.01.1998, Blaðsíða 116
114 KRISTJÁN B. JÓNASSON ANDVARI Það er fyrst þegar menn eru orðnir ríkir að þeir verða hættulegir. Þá verður þeim sama af því peningarnir eru ríki þeirra og allt tal um land og menningu og tungu verður ekki annað en óþægilegt kjaftæði. Peningalaus maður á aftur á móti ekkert nema þetta þrennt, jafnvel þótt það sé veðsett (bls. 194-195). Arðbærni framleiðslunnar er því í senn nauðsynleg - „harmsaga“ Einars undirstrikar það - og hættuleg. Sú staðreynd að tæknin er komin í sveitirn- ar - sé miðað við útgáfuár bókarinnar - er undirtónninn í framfararæðu Einars og öllu hans brölti, en brottflutningur hans til borgarinnar sýnir glöggt að í verkinu er stefnt að því að halda tækninni í þéttbýlinu og nátt- úrunni í sveitinni. Land og synir einkennast af vilja til að skipa tækni og náttúru niður á borg og sveit. Hafi Sjötíu og níu af stöðinni verið lýsing á heimi tækninnar, af lífi með tækni og vélum, hverfur Indriði frá þeim vett- vangi til að skrifa um samruna náttúru og sjálfsmyndar í sveitunum fyrir daga tæknivæðingarinnar, fyrst í Landi og sonum með hliðsjón af átökum efnahagslegrar rökvæðingar og tilfinningalegra tengsla við land og sveit, en síðar í Pjófi í Paradís út frá hugmyndinni um Arkadíu, um hjarðsæluland þar sem maðurinn lifir einföldu en hamingjusömu lífi úti á landsbyggðinni. En í Landi og sonum eru nokkur athyglisverð merki um véltækni mitt í sveitasælunni og þessi litlu merki segja mikið um hvernig andstæður borg- ar/sveitar, tækni/náttúru skarast þrátt fyrir allt. Helsta tákn vélvæðingarinn- ar er þjóðvegurinn. Nærvera hans sýnir að ekkert er eins og það var, að nú- tíminn er smám saman að smeygja sér inn í sveitina, því munurinn á sveit og borg felst ekki lengur í aðskilnaði tveggja rýma, tveggja samfélagsgerða, eins og hann gerir í hefðbundnum hjarðskáldskap, heldur hefur hreyfanleg vélin tekið við af borginni sem fulltrúi siðferðislegs uppnáms og vafasamrar forfrömunar og hún er í raun þegar búin að aka yfir sveitina áður en sveita- fólkið fær tækifæri til að átta sig á því.17 Aðskilnaður véltækni og sveitar sem gert er svo mikið úr í ræðu Einars í 11. kafla er í raun alls ekki eins af- gerandi í textanum og þar er látið í veðri vaka. Ólafur hefur nefnilega þennan veg ætíð fyrir augum og veit að upp er runnin „ný öld“ (bls. 64), en hann stillir þessari öld upp gegn „landinu“ og vísar henni um leið frá sér. Annars vegar er hreyfing sem er „landlaus“, hins vegar er landið sem er sakka sjálfsmyndarinnar og því „kyrrstætt“. Ólafur getur ekki miðlað nú- tímavæðingunni, einfaldlega vegna þess að hún talar ekki til hans, hann hefur enga reynslu af henni. „Sjálfur hafði hann aldrei farið í rútu. . .“ (bls. 67), er sagt um hann. „Langholtið og hóllinn voru hans land og þau fjöll, sem hann sá frá þessum árbakka, túninu og bithaganum fyrir ofan Gils- bakka. Og ekkert land gat komið í staðinn fyrir það“ (bls. 67). Sífellt rót og hreyfing gerir einstaklingnum ómögulegt að ná sambandi við „sinn stað í tilverunni“, við það sem býr í náttúrunni næst honum - það sem gerir hann í raun að manni. Þessi hugmynd um að samruni manns og náttúru eigi sér
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.