Hugur - 01.01.1994, Blaðsíða 85

Hugur - 01.01.1994, Blaðsíða 85
HUGUR Að gera eða að vera 83 hann hafi horfið af ásetningi. Þessu gæti Benn svarað á þá leið, sem hann hugsar þó ekki út í, að það sé ekki sama hver ásetningurinn er: hann þurfi að vera sá að hinar umræddu breytingar verði á háttum manna. Samkvæmt því hefur sá maður vald yfir mér sem hefur styggt mig í því skyni að ég hliðri mér hjá að hitta hann og náð þessum til- gangi sínum. Og sá maður sýnir vald sitt yfir heilu samfélagi sem hverfur í því skyni að setja samfélagið á annan endann. Enn virðist sjálfgert að efast. Segjum að unglingur strjúki að heiman til að ergja foreldra sína. Óneitanlega virðist hæpið að hafa þetta atvik til marks um vald hans yfir foreldrum sínum, hversu ergileg eða áhyggjufull sem þau verða hjónin. Einhver kann að láta hvarfla að sér að frekari ásetningur þessa unglings þurfi að koma til en sá einn að valda áhyggjum eða öðru raski. Segjum að foreldrar stráks séu drykkfelldir og hann hugsi með sér að kannski sjái þeir að sér ef hann strjúki — alla vega ætli að renna af þeim þegar þeir átta sig á því að hann er á bak og burt. Hér höfum við dæmi um bragðvísi. Og um það held ég við hljótum að komast að sömu niðurstöðu og fyrr: strákur er ekki að sýna vald sitt eða beita valdi. Hann beitir brögðum einmitt vegna þess að hann ræður ekki við neitt. Þetta dæmi af bragðvísi þar sem vald brestur gefur þeirri hugmynd undir fótinn að forsenda máttarvalds kunni að vera myndugleiki. En ég treysti mér ekki til að gera nánari grein fyrir myndugleika að sinni, en þeim sem vildu velta honum fyrir sér er sjálfgert að vísa í kenningu Webers um náðarforustu.26 Tökum heldur eitt dæmið enn. Kennarar hafa nokkurt mátlarvald yfir nemendum. Þetta vald getur kennari til dæmis sýnt með því að fella nemanda sinn á prófi. Hugum nú að því í svip að kennarinn getur komið fram þeim vilja sínum að nemandinn falli á prófinu — segjum að kennarinn sé ástfanginn af nemandanum og vilji þess vegna að hann falli og sitji aftur í bekk hjá sér — með margvíslegum hætti, til dæmis með því að hnupla bókum nemandans og uppskriftum úr kennslustundum með þeim fyrirsjáanlegu afleiðingum að nemandanum verði erfitt fyrir um próflesturinn. 26 Sjá Max Weber, Mennt og máttur (Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag, 1973). Ennfremur rökræðu þeirra R.S. Peters og P. Winch, „Authority" hjá A. Quinton, Political Philosophy, (Oxford, 1967) s. 83-111.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.