Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 32

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 32
30 GUNNAR KARLSSON Séra Þorkell á Reynivöllum var engin sjálfstæðishetja. Hann var fyrst kosinn á Alþingi árið 1880, snerist gegn stjórnarskrárendurskoðun Benedikts Sveinssonar og félaga hans árið 1885 og hvarf af þingi eftir það.3 Síðar sat hann á Alþingi sem konungkjörinn þingmaður á árunum 1893-99, sem sýnir að honum var treyst til að ganga ekki í lið með róttækum þjóðernissinnum. Frásögn Þorkels af sjálfstæðisbaráttunni er ekkert sérstaklega innblásin af íslenskri þjóðernishyggju heldur, og hefur einhverjum sjálfsagt ofboðið þegar hann jafnaði þeim Hilmari Finsen og Jóni Sigurðssyni saman. Engu að síður setur Þorkell forsetann ótvírætt á stall sem þjóðhetju og eins konar þjóðhöfð- ingja. Hann var ekki fyrstur til að gera það því að Islendingar höfðu farið að dýrka Jón eins og hetju löngu áður, jafnvel meðan hann var dökkhærður maður á fertugsaldri.4 I fyrstu kosningunum til Alþingis, árið 1844, fékk Jón hæst hlutfall atkvæða af öllum þingmönnum, 96%.5 Hann hafði þannig markað sér sérstöðu í íslensku samfélagi strax í upphafi stjórnmálaferils síns. En það var séra Þorkell sem skrifaði hann inn í kjarna íslandssögunnar, það sem stundum er kallað kanón á grannmálum okkar. Fordæmi séra Þorkels var fylgt dyggilega næstu áratugi í nýjum bókum og hlutur Jóns Sigurðssonar aukinn fremur en hitt. Næsta Islandssöguágrip á prenti var eftir Halldór Briem, þá kennara við Möðruvallaskóla. Það kom út árið 1903 og var heldur minna en ágrip Þorkels en nauðalíkt að efni og skipulagi. Þar er til dæmis ekki farið lengra í tfma en til 1874, þótt fast að þrír áratugir væru liðnir síðan þegar bókin kom út. Hér er Jón Sigurðsson kynntur til sögu strax í tengslum við þá hreyfingu sem spratt af júlíbyltingunni í Frakklandi 1830. Síðan er hann nefndur þrásinnis í frásögn af átökunum um stjórnskipun íslands, starf hans í fjárhagsnefndinni 1861, þar sem greint er nákvæmlega frá fjárkröfum Jóns, og sagt frá ávarpi Þingvallafundar 1874 til hans, alveg eins og í bók Þorkels. Andlát Jóns er dagsett, og loks í umfjöllun um fræðimennsku sagt: „I sagnafræði má fremstan telja Jón Sigurdsson. Hann skrifaði margar ritgjörðir, bæði í Ný Fjelagsrit og víðar, hverja annari fróðlegri og rækilegri .. ."6 Líkt fara þeir að í næstu Islandssögunámsbókum Bogi Th. Melsteð, í kveri sem kom út þrisvar á árunum 1904-14,7 og Jónas Jónsson frá Hriflu, í bók sem átti eftir að nýtast íslenskum skólabörnum í eina sjö áratugi.8 Bogi eykur nokk- uð á beint hól um Jón og ekki laust við að hann gerist svolítið mærðarfullur:9 Þekking hans varð einnig landinu að meira gagni en þekking annara manna, bæði af því að hann elskaði landið og velferð þess, og af því að hugur hans var svo hreinn og
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.