Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 144

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 144
142 JÓN KARL HELGASON__________________________________ANDVARI er sköpun þeirra og staðsetning liður í því að móta sameiginlegt sögulegt minni kynslóða og hópa. Saga þeirra er oftar en ekki nátengd þróun pólitísks valds og valdabaráttu en um leið er hún saga markvissrar gleymsku. „Af hverju heldurðu að Jónas sé hafður hérna í felum í rjóðri í Hljómskálagarð- inum meðan dauðyfli eins og Jón Sigurðs stendur fyrir framan Alþingi?" spyr Lilja. Hér verður tilraun gerð til að svara þessari spurningu, a.m.k. að hluta. Hvorug styttan stóð upphaflega á þeim stað þar sem hún stendur nú en örlög þeirra beggja eru samofin sögu fleiri líkneskja sem sett voru upp í Reykjavík á síðari hluta nítjándu aldar og fyrri hluta þeirrar tuttugustu, sem og baráttu íslensku þjóðarinnar fyrir auknu sjálfstæði frá Dönum. Til að lýsa uppröðun líkneskja af lifandi eða látnum einstaklingum í opinberu rými getur verið gagnlegt að hafa hliðsjón af skákborði. Ekki þarf fjörugt ímyndunarafl til að sjá höfuðborgir gömlu evrópsku konungsveldanna fyrir sér sem risavaxin útitöfl þar sem einvaldar, stríðshetjur og dýrlingar hafa um langt skeið staðið í öndvegi, framan við opinberar byggingar og höfuð- kirkjur. I sjálfu sér eru taflmennirnir lítið annað en safn af smálíkneskjum og margar styttur bæjanna minna á stækkaða taflmenn. Þessi samlíking hefur að vísu þann annmarka að það er hægara sagt en gert að færa styttur milli staða en þess eru þó dæmi víða um lönd að róttækar þjóðfélagsbreytingar hafi haft í för með sér breytingar á þessum vettvangi. Samhliða lýðræðisþróun og eflingu þjóðríkisins á nítjándu öld var til að mynda teflt fram í borgum og bæjum Evrópu nýjum flokki minnismerkja, helguðum mönnum sem höfðu ýmist staðið framarlega í þjóðfrelsisbaráttu viðkomandi lands eða unnið einhver sérstök afrek á sviði vísinda og lista.5 Þessi líkneski voru gjarnan fjármögnuð með almennum samskotum enda litið svo á að um væri að ræða fulltrúa þjóðarinnar allrar fremur en ríkisins eða kirkjunnar. Frumkvæðið gat komið frá sveitungum, samherjum eða sporgöngumönnum hins látna en framkvæmdin var oftast í höndum sérstakra minnisvarðanefnda. Elstu heimildir um íslenska nefnd af þessu tagi er að finna í tímaritunum Skírni, Nýjum félagsritum og Fjölni 1844 þar sem birt er boðsbréf um fjár- söfnun vegna minnisvarða um séra Tómas Sæmundsson (1807-1841), einn af fjórum stofnendum síðastnefnda tímaritsins. Kveikja söfnunarinnar var sú að ekkja Tómasar vildi reisa legstein á leiði hans en í boðsbréfinu voru samskotin réttlætt með eftirfarandi hætti: Það er hvers góðs manns aðal og einkenni, að vera þakklátur við þá, sem gjört hafa vel til hans eða að minnsta kosti viljað honum vel. Svo er það og ekki síður fagurt og viðurkvæmilegt, að fjelög manna láti þakkir í tje við þá, sem til þess hafa unnið. Þó eru aldrei fegri þakkir goldnar, enn þegar heil þjóð, hvort sem hún er stór eða smá, færir af heilum hug þekkar þakklætisfórnir yfir moldum framliðins manns. Á Islandi munu trautt finnast dæmi til, að neinn maður hafi viljað betur fósturlandi sínu, enn sjera Tómas Sæmundsson.6
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.