Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 119

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 119
ANDVARI JÓN SIGURÐSSON OG STJÓRNSKIPUN ÍSLANDS 117 verið komið á þessum tíma. Hann segir einstaka raddir hafa verið farnar að slá því fram á ríkisþingi Dana að rétt væri að gefa eitthvað eftir gagnvart óskum Islendinga en því hefði illa verið við komandi á meðan „þessi valdboðastjórn sat að stýri". A íslandi, segir Jón, var vaxandi órói og „almennur kur útaf því, að allar óskir um sjálfsforræði voru bældar niður". Stjórnvöld í Danmörku hafi þó verið farin að ókyrrast eftir því sem nær dró þjóðhátíð og „þessi illi kur og óánægja gat ekki annað en vakið þá ósk meðal höfðíngjanna, að málið gæti jafnazt viðunanlega". Jón telur að hvað sem öðru líði þá hafi verið rétt að nota tækifærið sem þjóðhátíðin bauð til að koma stjórnarskrármálinu áfram. Hann segir ágreiningsatriðin hafi verið orðin „ljós og föst" og flestir verið farnir að greina það sem „kallast mátti ómissanda, frá hinu, sem að vísu var ákjósanlegt, en þó ekki lífsrótin sjálf." Ekki hefði verið hægt að horfa framhjá því að þótt „alþíng hefði getað þreytt nokkra [ ] ásælnismenn þjóðfrelsis vors og sjálfsforræðis, ef það hefði ekki þreyzt sjálft, og þjóðin ekki þreyzt á að hvetja þíngmenn fram" (bls. 92-93). Um veturinn og vorið 1873 segir Jón að hafi verið mikil ólga í samfélaginu og það hafi komið „einsog samhljóða ályktun allrar þjóðarinnar, að halda fund á Þíngvöllum við Öxará og stefna þángað kosnum mönnum úr öllum sýslum." Fundurinn var haldinn 26. júní 1873 og samdi áskorun til Alþingis um að semja frumvarp til „fullkominnar stjórnarskrár fyrir ísland, og bera það fram við konúng til staðfestingar". Vildu fundarmenn leggja sérstaka áherslu á eftirtalin atriði: 1. að íslendingar sé sérstakt þjóðfélag, og standi í því einu sambandi við Danaveldi, að þeir lúta hinum sama konúngi. 2. að konúngur veiti alþíngi fullt löggjafarvald og fjárforræði. 3. að allt dómsvald sé hér á landi. 4. að öll landstjórnin sé í landinu sjálfu. 5. að ekkert verði það að Iögum, sem alþíng ekki samþykki. 6. að konúngur skipi jarl á íslandi, er beri ábyrgð fyrir konúngi einum, en jarlinn skipi stjórnarherra með ábyrgð fyrir alþíngi. »Og til vara: að konúngur kalli sem allra fyrst saman þjóðfund með fullu samþykktar-atkvæði, og láti leggja fyrir þann fund frumvarp til fullkominnar stjórnarskrár fyrir ísland" (bls. 94). Jón taldi fundinn á Þingvöllum hafa skipt sköpum í kröfugerð íslendinga og hafi verið Alþingi til góðrar fyrirmyndar. »Á alþíngi voru menn fullkomlega eins einbeittir í þessu máli eins og menn höfðu áður verið, en það þótti ekki forsjálegt, að ónýta og kasta frá sér þeirri sáttgirni, sem lýsti sér af hendi stjórnarsinna, og öðru því, sem gat hrundið málinu nokkuð áfram hættulaust." Jón taldi að það hafi sýnt sig að flestir þingmenn, bæði konungskjörnir og þjóðkjörnir, hafi verið orðnir sammála um „að heimta löggjafarvald og fjárhagsráð handa alþíngi með óbundinni
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.