Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 108

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 108
106 BIRGIR HERMANNSSON ANDVARI nefndarmanna fólst því öðrum þræði í því að leiða fram forn skjöl og sögu- lega þekkingu máli sínu til stuðnings. Líkt og hjá Jóni sjálfum hefur álit meirihlutans því yfirbragð fræðilegrar ritsmíðar með nákvæmum tilvísunum og túlkunum. Hin almenna niðurstaða er enda eins og klippt úr verkum Jóns: Öllum íslendingum, sem með gaumgæfni hafa athugað það mál - og mörgum öðrum - hefir komið saman um það, að með sáttmálum við Hákon konung gamla hafi Islendingar að eins geingið undir Noregs konung, en á engan hátt þar með gert sig háða Norðmönnum eða Noregsríki að lögum. Þeir gengu í konungssamband eitt við Noreg og ekkert annað. Og á þessu sambandi hefir engin breyting orðið síðan, er geti skuldbundið íslendinga að réttum lögum. Þeir hafa ekki gert neina samninga síðan við nokkura aðra þjóð, er skuldbindandi sé fyrir þá á neinn annan hátt, og þessir hinir fornu sáttmálar hafa aldrei verið numnir úr gildi alt til þessa dags.30 Jón Sigurðsson lagði ætíð áherslu á að íslendingar hefðu gert þessa samninga sem frjálsir menn og án þvingunar. Þingnefndin gaf þessari áherslu sérstakt innihald: ísland var „fullveðja lýðríki, res publica," og „gekk á hönd konungi sem frjálst og fullvalda ríki og hélt áfram að vera það að réttum lögum."31 Meirihlutinn fann einnig að því að semja við danska þingmenn um sam- band landanna. Danska þingið, ráðherrar í ríkisstjórn og ríkisráðið danska voru hluti af danska þjóðríkinu og lutu reglum dönsku stjórnarskrárinnar. Þar sem samband íslands að réttum skilningi er einungis við konung einan en ekki danska ríkið þá ættu íslendingar ekki að þurfa að semja um stjórnskipu- lega stöðu sína „við aðra en konung vorn."32 Það sé því ekki „undir afskipti eða aðgjörðir ríkisþingsins danska að ákveða það, hver réttarstaða landsins sé" og því hefði ekki átt að leggja frumvarpið „í heild sinni fyrir ríkisþingið danska. Vér álítum, að konungur og Alþingi eigi í sameiningu að gera út um það, hver þjóðréttarstaða íslands sé."33 Stuðningsmenn uppkastsins áttu erfitt með að svara röksemdum úr ranni Jóns Sigurðssonar. Órðræða andstæðinganna var vel þekkt í landinu og naut lögmætis sem viðurkennd útlegging á réttindum landsins eins og þau höfðu verið frá því að landsmenn gengu Noregskonungi fyrst á hönd. Yfirburðir Jóns sem stjórnmálamanns fólust ekki síst í því að hafa fest í sessi pólitískt tungumál sem landsmenn notuðu til að ræða sambandið við Danakonung löngu eftir að hann hvarf af vettvangi. Skúli Thoroddsen skráði sig á spjöld sögunnar þegar hann gerði uppreisn gegn uppkastinu. Hann var einn þeirra sem skrifaði undir nefndarálit meiri- hlutans á þinginu 1909, en hann gerði það með eftirfarandi fyrirvara: „Með
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.