Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 107

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 107
ANDVARI_______________________LANDSRÉTTINDI OG SJÁLFSTÆÐISBARÁTTA 105 færa gegn því röksemdir ættaðar frá Jóni Sigurðssyni. Deilur um Gamla sátt- mála settu til að mynda svip á kosningabaráttuna og létu Landvarnarmenn prenta póstkort með sáttmálanum. Andstæðingar uppkastsins héldu því fram að samningurinn væri ekki í samræmi við þau réttindi sem þjóðin í raun hefði samkvæmt fornum sáttmálum.24 í deilunum um uppkastið sést einnig hvernig hið pólitíska tungumál Jóns gat tekið breytingum og aðlagast nýjum viðhorfum. Eins og áður var vikið að er tungumál Jóns mjög bundið við veru- leika einveldisins og þess samsetta ríkis sem ísland var hluti af. Þannig talar hann um landsréttindi og frjálst sambandsland, hugmyndin um fullvalda ríki er ekki sett fram með skýrum hætti. Árið 1908 er hins vegar talað um ríkis- réttindi, þjóðríkisréttindi og fullvalda ríki, þótt landsmenn séu augljóslega enn með fullveldishugtakið nokkuð á reiki. Breytingarnar gerðust nokkuð snögglega, þannig var það fellt á Þingvallafundi 1907 að hætta að nota frjálst sambandsland og nota í staðinn fullvalda ríki.25 í ályktun Þingvallafundarins 1907 er það markmið sett fram „að ísland sé frjálst land í konungssambandi við Danmörku."26 Ekki er minnst á fullvalda ríki og hugtakið þjóðríki kemur hvergi fram. Sama ár gáfu þeir Jón Þorkelsson og Einar Arnórsson út bókina Ríkisréttindi íslands, einskonar handbók og safn röksemda fyrir samninga- nefndina í sambandsmálinu.27 Líta má á bókina sem uppfærða eða nútíma- vædda útgáfu af tungumáli Jóns Sigurðssonar. Mjög skýrt dæmi um þessa uppfærðu útgáfu af tungumáli Jóns Sigurðs- sonar má finna í gögnum Alþingis um Frumvarp til laga um ríkisréttarsam- band Danmerkur og íslands (uppkastið) frá 1909. I ítarlegu nefndaráliti meirihlutans er því slegið föstu að „aðalgrundvöllur undir réttarstöðu landsins að réttum lögum er enn sáttmálar þeir [Gizurarsáttmáli og Gamli sáttmáli], er Islendingar gerðu við Hákon konung gamla á árunum 1262-1264."28 íslendingar hafa altaf skoðað þennan sáttmála [Gamla sáttmála] sem grundvöll þjóðríkisréttinda landsins, og er ljósastur vottur þess Áshildarmýrarsamþykt frá 1496, sem gerð var af beztu mönnum í Árnesþingi til samheldis um það að verja bæði réttindi bænda þar á þingi og allsherjar ríkisréttindi þjódarinnar. [...] Vafí er því engínn á um það, að bæði þessi skjöl, Gizurarsáttmáli og „Gamli sáttmáli", eru aðal undirstöðugögn um þjóðríkisréttindi landsins.29 Hér eru hugtökin ríki og þjóðríki komin í aðalhlutverk þó samhengið sé að öðru leyti hið sama og hjá Jóni Sigurðssyni. Hugtakanotkun tuttugustu aldar er þannig notuð við túlkun á gömlum sáttmálum og látið í veðri vaka að hug- tökin séu tímalaus eða upprunalega úr sáttmálunum sjálfum. Hið pólitíska tungumál er á yfirborðinu það sama og hjá Jóni Sigurðsyni, en hugtakanotk- unin er í raun önnur. Eins og hjá Jóni verða gamlir sáttmálar og samþykktir grundvöllur að réttarstöðu þjóðarinnar og því mikilvægt að rekja þá sögulega °g sýna fram á með óyggjandi hætti hver rétturinn sé. Röksemdafærsla
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.