Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 102

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 102
100 BIRGIR HERMANNSSON ANDVARI að bregðast við. Við afnám einveldis yrði konungur ábyrðarlaus á stjórnar- athöfnum og með vald hans á tilteknum sviðum fari „stjórnarherra" sem sé „ábyrgðarmaður fyrir þjóðinni."7 Hér blasti tvennt við. í fyrsta lagi að „leggja íslands málefni undir stjórnarherra nýlendanna" þar sem þau yrðu öll á einum stað.8 Þetta væri vandræðalítið fyrir Dani, til dæmis þyrftu Islendingar ekki að senda fulltrúa á ríkisþingið. Þetta fyrirkomulag taldi Jón svo mikla lítils- virðingu að óþarfi væri að eyða á það mörgum orðum. Hinn möguleikinn væri að líta á Island „sem hvert annað hérað í Danaveldi", en við það skiptast málefni landsins á stjórnarherrana eftir sviðum. „Öll málefni landsins kæmust þannig á tvist og bast og stjórn þeirra færi fram eptir sömu reglum eins og stjórn á dönskum málefnum."9 Á þessu er sá galli að mati Jóns að „málefnum íslands er ekki stjórnað svo mjög eptir því sem íslandi er hagkvæmast, einsog eptir því, hvernig öllu hagar til í Danmörku."10 Jafn slæmt og þetta er fyrir íslendinga, þá er spurningin um hvernig þjóðin komi ábyrgð á ráðherrann, hvar hann þurfi að standa fyrir máli sínu, mun alvarlegra vandamál. Hér væri Alþingi til lítils gagns, enda stjórni ráðherrann ekki íslandi sérstaklega umfram aðra hluta ríkisins. íslendingar þyrftu því að senda fulltrúa á ríkis- þingið, þar sem þeir væru fáir og þyrftu að tala á erlendri tungu. Hvorug þeirra leiða sem við blöstu eftir afnám einveldis taldi Jón því vænlegan kost og í samræmi við réttindi lands og þjóðar. Hann taldi því mikilvægt að kanna hver þessi réttindi væru, sér í lagi þar sem landsmenn hafi farið „sér ofur hægt í því að gjöra sér ljóst hver réttindi landið og þjóðin ætti."11 Það er öllum kunnugt, sem nokkuð vita um sögu landsins, að íslendingar gengu í samband við Noreg á seinasta stjórnar-ári Hákonar konúngs Hákonarsonar og fyrsta ári Magnús lagabætis, sonar hans. ísland gekk í samband við Noreg sjálfviljuglega, ekki sem sérstakt hérað eða ey, sem heyrði Noregi til, heldur sem frjálst land, sem hafði stjórnað sér sjálft um rúm 300 vetra, án þess að vera Noregi undirgefið í neinu. Það samtengdist Noregi með þeim kjörum, sem íslendingar urðu ásáttir um við Noregs konung, og þar á meðal þeim kosti að öll stjórn þeirra og lög skyldi vera innlend, og enginn nema þeir eiga með að dæma menn úr landi.12 Réttarstaða íslands mótast því af Gamla sáttmála sem þeir gerðu við Noregskonung og öðrum sáttmálum sem gerðir voru á þeim grundvelli við Noregskonunga og síðar Danakonunga. íslendingar voru ekki þvingaðir með hervaldi eða ofbeldi til samnings við konung, því síður voru þeir innlimaðir í norska ríkið eins og hvert annað hérað í Noregi. ísland varð frjálst sam- bandsland Noregskonungs enda samningurinn gerður af íslendingum með fúsum og frjálsum vilja og með skilyrðum. Einnig er Ijóst að íslendingar gátu sagt upp samningnum vegna vanefnda, þó Jón viðurkenni að helsti galli samningsins sé að hann kveði „mjög ógreinilega" á um það „hversu
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.