Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 10

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 10
GUNNAR STEFANSSON ANDVARI * Af heimildum er ljóst að Jón Sigurðsson var snemma hafður í hávegum umfram aðra menn á íslandi. Dýrkun á honum hófst í lifanda lífi hans og má sjá það glögglega af bók sem Sigurður Nordal tók saman fyrir hálfri öld og nefnist Hirðskáld Jóns Sigurðssonar. Þar má lesa fjöldann allan af lofkvæð- um sem Jóni voru flutt í samsætum sem haldin voru í Kaupmannahöfn þegar hann fór til þings og í Reykjavík þegar hann sneri aftur til Hafnar. Jón var auðvitað umdeildur í samtíð sinni sem aðrir forustumenn og kom andstaða við hann sérstaklega fram í deilum um það hvort ætti að skera sjúkt sauðfé eða lækna það, en í því máli gekk hann gegn vilja meirihluta landsmanna. I öllum meginatriðum var forusta Jóns þó viðurkennd og eftir þjóðfundinn 1851 var að heita mátti algjör einhugur um hann sem oddvita í stjórnfrelsis- baráttunni. Hann var „forseti Islendinga", eins og Þjóðólfur nefndi hann þegar blaðið flutti dánarfregnina, en þeim titli hafði Matthías Jochumsson raunar sæmt hann í veislukvæði í lifanda lífi. Annars er það nokkuð á reiki meðal misjafnlega sögufróðra Islendinga hvernig á forsetatitlinum stendur. Ýmsir munu halda að hann stafi af for- setastörfum á Alþingi sem Jón gegndi lengi og er það nærtæk ályktun. En í raun er kenninafnið til komið vegna forsetadóms í Hinu íslenska bókmennta- félagi í Kaupmannahöfn; „Forseta" nefndu Hafnar-íslendingar hann jafnan. Söguþekking almennings er raunar ekki sterkari en svo að það kemur fyrir þegar fjölmiðlar spyrja fólk á götunni að óvörum um Jón Sigurðsson, að sagt er að hann hafi verið fyrsti forseti íslands! Hafði hann þó hvílt á sjöunda áratug í gröf sinni þegar lýðveldið var stofnað, á fæðingardegi hans, svo mönnum er kannski vorkunn að tengja Jón lýðveldinu með þessum hætti. Annars minnir þetta á orð sem Ásgeir Ásgeirsson forseti og mikill aðdáandi Jóns, lengi þingmaður sama kjördæmis og hann, viðhafði einhvern tíma í hátíðarræðu, að Jón Sigurðsson væri hinn eilífi forseti íslands. Þá er Jón orðinn hrein táknmynd, persónugervingur hins íslenska ríkis. í augum alls þorra manna er Jón forseti sér í lagi „standmynd sem steypt er í eir", eins og Steinn Steinarr kvað. En af þeirri viðleitni seinni ára að draga upp persónulega mynd hans, er fyrst og fremst að nefna stóra og rækilega ævisögu Jóns sem Guðjón Friðriksson hefur ritað í tveimur bindum (2002- 03). Þar er forsetanum lýst við hæfi nútímafólks, vel og læsilega, enda höf- undurinn þrautreyndur kunnáttumaður í að matreiða ævisögur merkismanna fyrir almenning. Ekki hef ég vitneskju um hve mikið ritverk Guðjóns hefur verið lesið, né hve langt hinir góðu höfundarkostir hans hafa dregið til að gera Jón að lifandi og áhugaverðri persónu í augum lesenda. Það er sem sé býsna örðugt að færa „standmyndina" niður á jörðina, blása lífi í þjóðartáknið Jón Sigurðsson. En tveggja alda afmæli hans má verða áskorun að reyna það.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.