Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 114

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 114
112 ÁGÚST ÞÓR ÁRNASON ANDVARI Hugvekja til Islendinga Á næstu árum fjallar Jón Sigurðsson um margt sem viðkemur stjórnskipun íslands án Jjess að bæta efnislega miklu við það sem fram kemur í Um alþíng á íslandi. I grein sinni Alþíng á íslandi sem hann skrifar í Ný félagsrit (1846) eftir að Alþingi hafði tekið til starfa fjallar Jón þó, meðal annars, um sam- skipti alþingismanna við konungsfulltrúa og ber þau saman við samskipti erlendra löggjafaþinga við fulltrúa framkvæmdavaldsins. Segir Jón að „þeir haf[i] sjálfir ábyrgð embættis síns og aðgjörða sinna, og geti þeir ekki fengið meira part fulltrúanna til að fallast á álit sitt í merkilegum málefnum, get[i] þeir ekki verið lengur í völdum" (bls. 95). Þessa lýsingu Jóns á stöðu ráðherra gagnvart þjóðþingum verður að skoða í því samhengi sem hún er skrifuð en Jón er að hnýta í ábyrgðarleysi konungsfulltrúans en ekki dugi að sannfæra hann um framgang góðra mála ef hann telji konung vera á öndverðum meiði. Þannig sé „allur grundvöllur þínganna laus og hvikull, engin réttindi ákveðin og engar skyldur; allt er takmarkalaust og óákveðið" (bls. 96). Á Alþingi 1847 flutti Jón tillögu þess efnis að konungur staðfesti íslenskan texta laga en þá var sá háttur hafður á að konungur staðfesti danskan texta laganna sem síðan var þýddur á íslensku. Alþingi samþykkti tillöguna, stjórn- in þráaðist við en lét að lokum undan árið 1859 eða 12 árum síðar. Arið 1848 birtist í Nýjum félagsritum ein merkasta ritsmíð Jóns Sigurðs- sonar fyrr og síðar, Hugvekja til íslendinga. I greininni birtir Jón tilkynn- ingu Friðriks konungs sjöunda sem hann sendi frá sér 28. janúar 1848 uffl breytingu á stjórnskipun ríkisins. Jón segist ekki ætla að „liða í sundur boð- skap konúngs" til að sýna fram á hvað „vanti á, til þess að þjóðin geti notað sér réttindi þau, sem tilgangur hans er að veita." Jón telur nefnilega að það sem á vanti til „að þjóðin geti tekið fullan þátt í stjórninni, [komi] án nokkurs efa vonum bráðara, því í slíkum efnum verð[i] ekki hætt á miðri leið, sízt á þeim tíma sem nú er" (bls. 5). Jón rekur að nokkru ábyrgðarleysi konungs og réttindi hans samkvæmt stjórnskipan [stjórnarlögum] í Danmörku. „Það hefir heitið svo," segir Jón, „sem allir embættismenn væri skyldir að ábyrgjast stjórnaraðferð sína fyrir konúngi, en reyndin hefir sú orðið, að til þess þurfti sjaldan að taka, og einkanlega hafa stjórnarráðin gengið að öllu leyti í kon- úngsins stað, án þess að nokkuð hafi borið á ábyrgð þeirra" (bls. 7). Jón notar drýgstan hluta greinarinnar til að lýsa þjóðréttindum íslendinga og því hvernig koma megi á viðunandi sambandi íslands og Danmerkur. Hann útlistar með skýrum og skilmerkilegum hætti hvernig staða íslendinga verði rétt og jöfnuð því sem gerist í Danmörku sjálfri. Það verði gert með því að auka réttindi Alþingis, koma á fót stjórnarráði á íslandi með innlendum landstjóra og þremur meðstjórnendum sem skiptust á að sinna málefnum íslendinga í Kaupmannahöfn. Til viðbótar leggur Jón til að konungur skipi
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.