Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 34

Andvari - 01.01.2011, Blaðsíða 34
32 GUNNAR KARLSSON ANDVARl aði á vegum skólarannsóknadeildar menntamálaráðuneytisins, undir forystu Wolfgangs Edelstein, 1981, kom út heilt hefti eftir Lýð Björnsson með titlinum Jón Sigurðsson og sjálfstœðisbaráttan. Þar er Jón jafnvel í enn miðlægara hlutverki en í eldri námsbókum. Sjö árum síðar sendi undirritaður frá sér hefti um íslenska stjórnmálasögu 19. og 20. aldar handa unglingum, Sjálfstæði íslendinga III, og þar er kaflaheitið „Jón Sigurðsson og upphaf sjálfstæðis- baráttu". Samkvæmt nafnaskrá er Jón nefndur ekki aðeins á hverri blaðsíðu þess kafla, 21-27, heldur á ellefu blaðsíðum síðar í bókinni.14 Ekki sé ég að þar kveði á nokkurn hátt við nýjan tón í túlkun höfundar á sögulegu hlutverki Jóns. í nýjustu barnanámsbókinni í íslandssögu, eftir Hallgerði Gísladóttur og Helga Skúla Kjartansson, er kafli með heitinu „Öld Jóns Sigurðssonar".15 Ætli honum hafi nokkru sinni áður verið gert eins hátt undir höfði í yfirlitsbók? Þegar Jón Sigurðsson var leiddur inn í Islandssöguna var engin skýr aðgrein- ing á grunnskólastigi og framhaldsskólastigi. Umfangsins vegna virðist Ágrip séra Þorkels Bjarnasonar dæmigerð barnanámsbók En upp úr aldamótum 1900 voru skólapiltar í Lærða skólanum í Reykjavík „látnir hlaupa lauslega yfir [hana] ... undir burtfararpróf." Og var það þá eina íslandssögunám þeirra.16 Þó kýs ég að líta á alþýðufyrirlestra Jóns Jónssonar Aðils, sem komu út í bók með titlinum íslenzkt þjóðerni árið 1903, sem upphafið að fram- haldsskólanámsbókum í íslandssögu. Þetta var í raun söguyfirlit í tímasniði á rúmlega 260 blaðsíðum, og sjálfstæðisbaráttusagan á tíma Jóns Sigurðssonar fyllir þar um tólf blaðsíður.17 Fyrirlestrarnir voru haldnir og bókin gefin út á tímum blómstrandi þjóðernishyggju og hugsjónapólitíkur á Islandi eftir að hagsýn sjónarmið höfðu ráðið ríkjum á árunum í kringum aldamótin og birst skýrast í málamiðlunarstefnu Valtýs Guðmundssonar í sjálfstæðismálinu. Landvarnarhreyfing var að spretta upp, ungmennafélagshreyfing á næstu grösum. Þessi viðhorf einkenndu mjög söguna sem Jón Aðils sagði, enda fór hann ósparlega með upphafningu á Jóni forseta. Dæmi:18 Ef menn ættu í fljótu bragði að tilnefna þann eiginlegleika, sem þeir álitu nauðsyn- legastan og mest ómissandi þeim manni, sem vill gerast leiðtogi heillar þjóðar, þá er við því búið, að svarið yrði nokkuð misjafnt, því sitt sýnist hverjum í því efni. Sumir mundu vafalaust taka fjör og áhuga fram yfir alt annað, aðrir viljaþrek og enn aðrir sálarþroska og hagsýni. Þessir kostir allir, og margir fleiri að auki, voru sameinaðir hjá Jóni Sigurðssyni. Hjá honum var eldfjör og áhugi samfara gætni og stillingu, einbeittur vilji samfara pólitískum þroska og hagsýni, og brennandi ættjarðarást og framfaraþrá samfara djúpri og víðtækri þekkingu. Þetta alt hvað með öðru gerði hann að óvið- jafnanlegum leiðtoga í sjálfstæðisbaráttunni og um leið að einhverjum þeim mikil- hæfasta manni, sem Island hefur nokkru sinni átt.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.