Sagnir - 01.06.2001, Blaðsíða 90

Sagnir - 01.06.2001, Blaðsíða 90
Hrafnkell Lárusson er fæddur árið 1977. Hann stundar BA nám I sagnfræði við Háskóla íslands. Hnútukast og létt skot Ummæli tengd Magnúsi Ketilssyni sýslumanni í Búðardal Magnúsar Ketilssonar, sýslumanns í Búðardal, hefur helst verið minnst í íslandssögunni fyrir störf hans við prentsmiðjuna í Hrappsey, fyrstu veraldlegu prentsmiðjuna á íslandi, þar sem Magnús var ritstjóri Islandske Maanedestidende, fyrsta íslenska tímarits- ins. Hann kom þó víða við og lagði auk embættis- starfa stund á fjölbreytt fræðastörf og var umsvifa- mikill búmaður og mikill framfaramaður í búskap. Minning hans lifir þó í ritum hans og öðrum skrifum sem hann lét eftir sig. Þau gefa af sér mynd vísinda- lega þenkjandi manns með ákveðnar skoðanir sem á stundum gengu í berhögg við stefnu þeirra yfirvalda sem þessi íslenski embættismaður starfaði fyrir. Sú grein sem hér birtist er unnin upp úr hluta lokaskýrslu verkefnisins „Upplýsingarmaðurinn Magnús Ketilsson" sem unnin var sumarið 2001 og var styrkt af Nýsköpunarsjóði námsmanna. Um var að ræða frumrannsókn á áhrifum Magnúsar á þróun Upplýsingarinnar á íslandi. Það sem fjallað verður um hér hefur þó ekki svo mjög með aðalatriði skýrslunnar, upplýsingaáhrif Magnúsar, að gera. Hér gefur að líta nokkur brot af umfjöllunum um Magnús og skoðanir samtíma- manna hans og ekki síður seinnitíma manna á því hvaða mann hann hafði að geyma og fyrir hvað hann stóð. Einnig verður getið umfjallana Magnúsar um nafnkunna embættismenn í riti sínu Stiftamtmenn og amtmenn á íslandi. En áður en lengra er haldið er rétt að gera stuttlega grein fyrir Magnúsi. Lífshlaup Magnús Ketilsson mun hafa fæðst í Húsavík í Þing- eyjarsýslu árið 1732'. Hann var sonur sr. Ketils Jóns- sonar (1690-1778) sem var prestur í Húsavík og Guðrúnar Magnúsdóttur (1712-1738) sem var systir Skúla Magnússonar fógeta. Magnús fór ungur í fóst- ur til Sigmundar Þorlákssonar lögréttumanns í Saltvík og konu hans Þorbjargar Stefánsdóttur. Þau munu hafa verið barnlaus en alið Magnús upp sem einkason sinn. Haustið 1745 var Magnús skráður inn í Hólaskóla en hann hafði þá hlotið námsstyrk. Magnús var í skólanum í fjögur ár en dvaldi á sumrum hjá Skúla frænda sínu sem þá bjó á Ökrum. Magnús var útskrifaður árið 1749 af skólameistara Hólaskóla, Gunnari Pálssyni, sem síðar átti eftir að verða prófastur í Hjarðarholti í Dölum og áttu þeir Magnús eftir að takast á um hrossakjötsmál um miðjan áttunda áratug 18. aldarinnar.2 Að loknu prófi gerðist Magnús skrifari hjá Sveini Sölvasyni lögmanni á Munkaþverá og var hjá honum til ársins 1751. Þá um haustið sigldi hann til Kaupmannahafnar. Magnús lauk inn- gangsprófi í heimspeki við Hafnarháskóla og hóf að lesa lög- fræði að því loknu en því námi lauk hann aldrei. Mynd Sæmundar Hólm af Magnúsi Ketilssyni frá árinu 1802. Höfundi þessarar greinar er ekki kunnugt um að til séu aðrar myndir en þessi af Magnúsi en hann lést ári eftir að þessi var gerð. Síðla árs 1752 lést Sigurður Vigfússon sýslumaður í Dala- sýslu og var staða sýslumanns Dalamanna því laus til umsóknar. Ári síðar sótti Magnús um stöðuna og fékk veitingu fyrir sýslunni 19. febrúar árið 1754 þótt hann hefði ekki lokið laga- prófi. Er líklegt að Skúli Magnússon hafi haft áhrif á að Magnúsi var veitt sýslan þótt ákveðnar sannanir skorti fyrir að svo hafi verið.3 88
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136

x

Sagnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.