Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2012, Side 146

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2012, Side 146
146 Þegar segir frá Pétri er stokkið á milli nútíðar- og fortíðarsviðs og þótt frásögnin sé líka brotin upp með öðru móti myndar hún tvo nokkuð samfellda þræði, annars vegar ferðalag Péturs frá borginni þar til hann hverfur á vit geðveikinnar og hins vegar ævisögu hans í grófum dráttum frá bernsku til fullorðinsára. Á milli þessara frásagnarþráða er þó um 20 ára eyða; í ævisögu Péturs vantar kaflann frá tvítugu til um það bil fertugs. Frásagnaraðferðin í köflunum sem segja frá Pétri er afar sérstök sökum fjölbreytilegrar notkunar fornafna og annarra orða sem vísa til aðalpersón- unnar en í stað þess að vísa til Péturs með nafni hans eða persónufornafni (hann) er ýmist sagt maður, týndur maður, lítill drengur, drengur, lítill maður eða ungur maður, allt eftir því á hvaða æviskeiði Pétur er þegar þar er komið sögu. Þar að auki beinir sögumaður orðum sínum beint til Péturs í nokkrum köflum í síðari hluta bókarinnar og notar þá fornafnið þú. Á óræða sögusviðinu kallast á ýmsar raddir, textinn er brotakenndur og uppruni hans óljós en að minnsta kosti ein af röddunum sem þar hljóma tilheyrir þó Pétri. Í fyrsta kafla bókarinnar er nefnist „Ég í öllum föllum eintölu“ talar sögupersónan Pétur til höfundar síns og leggur áherslu á að 1. persónu fornafnið ég vísi til hans sjálfs: „Mundu að ég er aðalpersóna: ég. Verk þitt stendur og fellur með mér. Hvað værir þú án mín?“ (9) Í loka- kaflanum, sem ber heitið „Ákall“, birtast nokkrir textabútar sem óljóst er hvort runnir eru frá einum mælanda eða mörgum. Þeir kallast á við upp- hafskaflann og líklegt má telja að einhverja þeirra eða alla megi rekja til Péturs. Þar á meðal er texti í 1. persónu fleirtölu, í formi eins konar ákalls eða bænar: „Gefðu okkur meiri kynhvöt, því sú sem við höfum nægir okkur ekki. Gefðu okkur töflur til að örva kynhvötina, auka kynorkuna, svo við getum sparað svefntöflurnar þar til ellin hefir tekið af okkur kynþörfina fyrir fullt og allt.“ (197) Þannig má færa haldbær rök fyrir því að vísað sé til sömu persónunnar, Péturs, með 1. persónu fornöfnum eintölu og fleirtölu, 2. og 3. persónu fornöfnum auk nokkurra nafnliða og orðsins maður sem getur bæði verið í hlutverki nafnorðs og óákveðins fornafns. Fjölradda frásagnir þar sem svo fjölbreytileg fornöfn eru notuð um sömu persónu eru mun fágætari en frásagnir þar sem einungis er skipt milli 1. og 3. persónu. Sem dæmi um þær síðarnefndu mætti nefna ýmsar skáldsögur Thors Vilhjálmssonar, þar á meðal Turnleikhúsið (1979); L’Amant (1984) eftir Marguerite Duras, Rán (2008) eftir Álfrúnu Gunnlaugsdóttur og nýjustu skáldsögu Steinunnar Sigurðardóttur, Jójó (2011). Erlend dæmi um skáldverk þar sem flakkað ÁStA kRiStíN BeNediktSdÓttiR
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.