Hugur - 01.01.1994, Qupperneq 60

Hugur - 01.01.1994, Qupperneq 60
58 Jóhann Páll Arnason HUGUR varðar hugtakið um sjálfsvísandi kerfi, þá hafa gagnrýnendur Luhmanns lagt áherslu á tengsl þess við heimspekihefðina, sem Luhmann viðurkennir ekki, hefð sem einnig stuðlaði að þróun hugmynda um samfélagið sem geranda eða viðfang á öðru stigi. Gagnrýnin umræða um kenningar Luhmanns verður að taka á öllum þessum atriðum. Það sem á eftir fer er afmarkað við sértækt vandamál: endurskilgreiningu Luhmanns á lýðræði og þá gagnrýni á eldri kenningar sem hún birtir. Ef hugsunin að baki ríkjandi viðmiðum í félagsfræði leiðir til hugtakalegrar afmörkunar á lýðræði, eins og ég hef gefið í skyn, má líta á kenningu Luhmanns sem hápunkt þeirrar stefnu. Hún veitir stjómmálum, sem undirkerfi samfélagsins, víðtækara sjálfstæði en hefðbundnari útgáfur verkhyggju, en sú eftirgjöf þjónar þeim tilgangi að setja lýðræðinu mun gagnlegri skorður; eftir því sem stjórnmála- sviðið er sjálfhverfara, verður auðveldara að halda því fram að mörk þess séu hin sömu og lýðræðislegra aðferða. Hvert undirkerfi hefur sína sérstöku mælikvarða sem stjórna þeim ferlum sem þar um ræðir og tengslum þeirra við önnur undirkerfi og þessir kvarðar byggjast á tvíþættri aðgreiningu á jákvæðum og neikvæðum gildum. Sú aðgrein- ing sem skiptir höfuðmáli í nútímastjórnarháttum í augum Luhmanns er „klofinn toppur“, það er aðgreining stjórnar og stjórnarandstöðu. Ekki ber að skilja óbeinan samanburðinn við sannar eða ósannar tilgátur á sviði vísinda, eða það sem er þessa heims eða annars í trú- málum, sem hugsunarvillu; allar aðgreiningar hafa farið gegnum jöfn- unarmyllu kerfiskenningarinnar, og sannleik og guðdóm er búið að smætta niður á það stig að samanburðurinn við þingræðisleg stjórnmál er ekki lengur óviðeigandi. Frá þessu sjónarhorni virðist notkunin á orðinu „lýðræði" vera söguleg tilviljun: raunverulegur tilgangur þess kerfis sem það á að lýsa er skilvirkari meðferð og dreifing valds. IV Þess er ekki kostur að ráðist í heildstæða gagnrýni á kenningar Luhmanns hér — fremur ber að skilja lokaorð mín sem túlkunar- fræðileg aðfararorð að slíkri gagnrýni. Ég vil sérstaklega vekja máls á þremur spurningum um þær forsendur sem Luhmann sjálfur segist byggja á.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132

x

Hugur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.