Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 17

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 17
Er skynsamlegt að vera dyggur, trúr og tryggur? Hugur Að mínum dómi er nóg að nefha sársaukann, niðurlæginguna, martrað- irnar og það blasir við hvers vegna pyntingar ber að fordæma. Sú skoðun Habermas og annarra grunnhyggjumanna að siðferðilegar fordæmingar krefjist forsiðferðilegrar réttlætingar þýðir að við missum sjónar á þeim ástæðum sem blasa við. Forsiðferðilegar réttlætingar byggjast á forsendum sem siðleysinginn getur fallist á. í tilfelli Haber- mas eru þessar forsendur reglur skynsamlegrar samræðu. Jafhvel sið- leysinginn verður að fordæma pyntingar því að fórnarlamb pyntinga er ekki fært um að taka þátt í skynsamlegri samræðu. Nú er það ugglaust rétt að fórnarlambið er ekki fært um það. En að mínum dómi er það rangt að niðurlægja fórnarlambið með þessum hætti alveg óháð því hvort fórnarlambið er samtímis fært um að taka þátt í skynsamlegri samræðu. Krafa grunnhyggjumanna um forsiðferðilegar réttlætingar afskræmir þar með þær ástæður sem við höfum til að for- dæma pyntingar: Niðurlæging er í sjálfu sér ástæða til að fordæma at- hafhir og ekki vegna þess að niðurlæging gerir fórnarlambinu erfitt fyr- ir að taka þátt í skynsamlegri samræðu. Þetta var kjarni rökfærslu minnar gegn kröfu Habermas um forsið- ferðilega réttlætingu. Nú má auðvitað andmæla rökfærslu minni með ýmsum hætti. Til dæmis mætti halda eftirfarandi fram: Habermas get- ur vísað til allra þeirra ástæðna sem ég minnist á: Til sársaukans, nið- urlægingarinnar o.s.frv. En að auki getur hann rennt fastri undirstöðu undir allar þessar ástæður með því að segja að þær byggist allar á regl- um skynsamlegrar samræðu. Þessi andmæli standast ekki. Habermas getur ekki bæði vísað til sömu ástæðnanna og ég benti á og að auki rennt undir þær tryggum undirstöð- um. Hann verður að velja á milli tveggja möguleika. Annað hvort eru þessar undirstöður nauðsynlegar til að fordæma megi pyntingar eða þær eru það ekki. Athugum nú fyrsta möguleikann: Ef þær eru nauðsynlegar, þá er nið- urlægingin í sjálfu sér ekki ástæða til að fordæma pyntingar; hin raun- verulega ástæða er að niðurlægingin hindrar skynsamlegar samræður. Þar með getur Habermas ekki vísað til niðurlægingarinnar sem ástæðu gegn pyntingum í sama skilningi og ég.20 Snúum okkur þá að seinni benda á eftirfarandi: Hér segi ég einungis að augljóst sé að pyntingar beri sem slíkar að fordæma. Ég segi ekkert um það hvort í ákveðnum kringumstæðum geti verið réttlætanlegt að pynta (t.d. til að bjarga mannkyninu frá útrýmingu). Eg tel einungis vera ljóst að pyntingar séu svo hræðilegar að þær séu einungis hugsanlega í ákveðnum öfgakenndum dæmum réttlætanlegar. 20 Sem viðbrógð við athugasemd frá Guðsteini Bjarnasyni skal bent á að ég hef ekkert á móti rökfærslum Habermas og annarra grunnhyggjumanna sem slík- 15
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.