Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 86

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 86
Hugur Atli Harðarson þetta sé ein af mikilvægustu ráðgátum heimspekilegrar siðfræði en það er vani að telja greiningu á hugtökum (eins og greiningu Aristótelesar á dyggðunum í Siðfræði Níkomakkosar eða greiningu Rawls á hugtakinu réttlæti) og margt fleira til heimspekilegrar siðfræði. Það er engin leið að útiloka það fyrirfram að heimspekileg greining geti leitt í ljós að ein- hverjar hugmyndir um gott líf séu mótsagnakenndar og þar með rangar eða að einhver stefna sé sú eina sem samræmist mannréttindum og hún sé þar með rétt. Þótt það sé ekki meginhlutverk heimspekinnar að veita mönnum leiðsögn um lífið þá hafa heimspekingar samt stundum góðar ástæður til að setja upp vegvísa og jafnvel að taka að sér hlutverk lög- gjafa og dómara. Ef Vilhjálmur meinar bara að það sé ekki meginhlutverk heimspek- inga að boða lífsgildi og að í mórgum tilvikum séu aðrir (sálfræðingar, skáld, fólk með lífsreynslu eða næmar tilfinningar) betur til þess fallnir þá hef ég ekkert við skoðun hans að athuga. En ég er hræddur um að hann meini eitthvað meira en bara þetta. Fullyrðingar hans byggjast á greinarmun á leikreglum og lífsgildum sem ég held að geri of lítið úr vægi heimspekilegra röksemda í umræðum um lífsgildi. Á siðfræðikennsla í skólum að innihalda einhvern siðferðilegan boðskap? Það siðferði sem við lifum eftir og tekst vonandi að kenna næstu kynslóð er tvíþætt. Annar þátturinn felur í sér hugmyndir um gott mannlíf, hvernig fólk á að vera, eftir hverju ber að sækjast o. s. frv. Þótt víðtækt samkomulag sé um aðalatriði eins og að menn eigi að vera tillitssamir og heiðarlegir og leggja rækt við hæfileika sína fer því fjarri að allir séu sammála um inntak hins góða lífs. Sumir álíta t.d. að helgihald og guðsdýrkun séu forsendur fyrir farsælu mannlífi, aðrir að þetta séu leif- ar af frumstæðum og úreltum hugsunarhætti. Sumir telja að börnum sé hollast að vera alin upp við strangan aga, aðrir að rétt sé að gefa þeim lausan tauminn. Þannig mætti lengi telja. Hinn þáttur siðferðisins er til vegna þess að menn sem hafa ólíkt gildismat þurfa að hafa samkomulag um siðareglur, einhvers konar griðasáttmála, til þess að geta lifað sam- an í friði þrátt fyrir ágreining sinn. Þessi greinarmunur sem ég geri á gildismati og reglum sem menn koma sér saman um til að geta lifað í friði þrátt fyrir ólíkt gildismat er líkur þeim greinarmun sem Vilhjálmur gerir á lífsgildum og leikreglum (bls. 146 o. áf.). Sigríður virðist gera áþekkan greinarmun þar sem hún segir: „Virðing fyrir persónunni er algildishæft siðalögmál, sem allir að 84
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.