Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 114

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 114
Hugur Jón Ólafsson hugmyndafræðileg, oft siðferðileg, stundum fjandsamleg vísindunum.7 Vísindarannsóknir verða á hinn bóginn stöðugt markaðsvæddari með þeim vandamálum sem slíku fylgja. Það er ekki lengur svo að fyrirtæki hagnýti sér rannsóknir háskólanna heldur eru jafnvel grunnrannsóknir stundaðar innan fyrirtækjanna og þar með hefur hefðbundin verka- skipting akademíu og atvinnulífs verið lögð niður. Þetta gerir tilrauna- vísindin enn viðkvæmari fyrir þjóðfélagslegri gagnrýni, því að blöndun vísindalegra viðhorfa og viðskiptalegra hagsmuna skapar erfiðar flækjur. Er nauðsynlegt eða gagnlegt að tengja menningarheildir raunvísinda og hugvísinda, skapa sameiginlegan skilning þeirra? Það er engan veg- in víst að svo sé. Áfram má spyrja: Gagnlegt fyrir hvern? Gagnlegt í hvaða skilningi? Svörin við þessum spurningum fara að mestu leyti eft- ir því hvort menn sjá bilið á milli raunvísinda og hugvísinda sem ginn- ungagap á milli vísindahyggju annarsvegar, róttækrar afstæðishyggju og vísindafélagshyggju (e. social constructionism) hinsvegar. Einnig eft- ir því hvernig munurinn á þessum ólíku viðhorfum er skilgreindur. Er vísindafélagshyggja nauðsynlega andstæð vísindum, er hún andvísinda- leg eða er hægt að hugsa sér einhverja gerð vísindafélagshyggju sem hægt er að samrýma nútímalegum skilningi á vísindum? Ritgerðasafnið The One Culture fjallar um ágreininginn sem einkenn- ir vísinda- og fræðasamræðu nútímans í greinum eftir 15 höfunda. Höf- undarnir eru allir á þeirri skoðun að einhverskonar friðarsamningar eða að minnsta kosti friðarnálgun sé öllum til hagsbóta og vísindunum í heild til framdráttar. En á hinn bóginn sýna greinarnar svo ekki verður um villst hvílíkur munur er á orðræðu og grundvallarviðhorfi þessara tveggja heima. Greinar, sem í heftinu standa hlið, við hlið taka gerólíka afstöðu ekki aðeins til vísinda og vísindarannsókna í heild sinni heldur einnig til þess í hverju sameiginlegur skilningur eða sátt á milli hugvís- inda og raunvísinda geti falist. Sumir þeirra vísindamanna sem eiga greinar í safninu færa rök fyrir því að nákvæmni og samkvæmni nútímavísinda megi telja rök gegn vís- indafélagshyggju, það er gegn þeirri skoðun að hinn náttúrlegi veruleiki 7 Það er dálítið varasamt að alhæfa með þessum hætti um viðhorf eða skoðanir þeirra sem stunda vísindagagnrýni. Hinsvegar er mikilvægt að gera greinarmun á því annarsvegar að telja vísindin í eðli sínu hættuleg, að vísindagagnrýni hafi það hlutverk að koma í veg fyrir að vísindin glepji og aívegaleiði; hinsvegar að gagnrýna „þekkingariðnað" á þeim forsendum að viðskiptahagsmunir leiði vís- indin á villigötur. Dæmi um fyrri gagnrýnina má finna í greinum þeirra Torfa Tulinius (Kynlíf, gen og kapítalismi) og Sigríðar Þorgeirsdóttur (Eríbir og atlæti) í Tímariti Máls og menningar, 60, 4,1999. 112
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.