Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 108

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 108
Hugur Kristrún Heimisdóttir þannig að sé frelsi skilgreint sem bann uið drottnun færist nýjar víddir inn í hefðbundna frjálslynda stjórnskipan sem geri henni kleift að bregð- ast við vandamálum sem hún hefur hingað til átt fá svör við. En hvað er þá drottnun? Pettit nefnir fyrirbærið domination á ensku og skilgreinir það sem þær aðstæður þegar drottnari hefur raunverulega möguleika á að hafa, að eigin geðþótta, áhrif á hvað einstaklingur velur að gera eða gera ekki í tilteknum aðstæðum. Það verður að vera á al- mannavitorði að drottnarinn sé í ofangreindri aðstöðu en engu skiptir hvort viðkomandi einstaklingur hafi einhvern tíma samþykkt þetta. Þannig getur einstaklingurinn ekki samið „pettískt frelsi" frá sér. Það er til marks um ráðandi stöðu hins tvígreinda frelsishugtaks Isaiah Berlin á okkar dögum hvernig Pettit byggir bók sína upp. í stað þess að láta nægja málspekilegar skilgreiningar á frelsi, ver hann löngu máli í að skrifa frelsishugtak sitt inn í stjórnspekihefð vesturlanda, með því að taka lesendur með sér í hugmyndasögulega endurskoðunarferð aftur til Rómaveldis. Frelsi sem bann við drottnun samræmist mikilvægri vestrænni stjórn- skipunarhefð sem Pettit leitast við að sýna fram á að hafi naumlega lot- ið í lægra haldi í baráttu hugmynda við stofhun Bandaríkja Norður-Am- eríku 1776. í stað þess að rómversk-ítölsk hugmynd um stöðu borgara í lýðveldi (m.a. um borgaralegar skyldur) mótaði frelsishugmynd vestur- heims varð Thomas Hobbes ofan á. Hobbes hafði ekki áhuga á frelsi vilj- ans sem heimspekilegu vandamáli, því hann trúði ekki á tilvist slíks fyr- irbæris. Fyrir honum var hver athöfn hvers einstaklings frjáls svo fremi hún væri ákvörðun hans sjálfs. Engin afskipti önnur en beint inngrip í athafhir, til dæmis að einstaklingur sé beinlínis hindraður í að fara ferða sinna, eða gripið í handlegg honum þegar hann hyggst skjóta af byssu eða mjólka kú eða skrifa ávísun, geta samkvæmt Hobbes talist brot gegn frelsi einstaklings. Samkvæmt lýðfrelsisheíð er frelsi einstaklinga hins vegar skilið þannig að menn geti glatað frelsi sínu án þess að til komi nokkur bein afskipti annarra og verið frjálsir jafhvel þótt aðrir hafi af þeim afskipti: Frelsi er í því fólgið að vera civis eða borgari, njóta borgaralegra réttinda og alltaf metið í ljósi munarins á homo liber og homo servus eða frjálsum manni og þræl. Og hér tengir Pettit frelsi einstaklinga við hina ýmsu þætti í stjórnskipan lögbundinna lýðræðisríkja. Einstakhngar eru ekki frjálsir borgarar í ríki nema ríkið sé byggt á tilhlýðilegum lögum. Það er með öðrum orðum ekki nóg að ríkið sé byggt á lögum heldur skal það byggt á tilhlýðilegum lögum, með frelsishugtaki Pettits verður til efhis- legur grundvöllur til að gæði laga, lagaframkvæmdar og opinberrar 106
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.