Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 92

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 92
Hugur Jón Ólafsson mæti og verðmætadóma, að hve miklu leyti hægt sé að ímynda sér sið- fræði eða siðfræðilega rökræðu og umræðu án þeirra. Deila Vilhjálms við þá Róbert og Jón er það sem ég hyggst einbeita mér að í þessari grein. En með því að fjalla um ágreining þeirra fylgi ég leið- arstefi ritsins. I greinum sínum, sem vitnað er til í rökræðu þeirra þre- menninga, hefur Vilhjálmur fært rök fyrir þeirri skoðun að siðfræðingar eigi ekki fást um lífsgildi. Hann heldur því fram að eiginleg siðfræði snú- ist um að móta sanngjarnar leikreglur ekki um að rannsaka eða gera upp á milli lífsgilda. Jón og Róbert telja að siðfræði sé lítils virði, snúist hún ekki um gott og illt, um lífið sem sé þess virði að því sé lifað, um hin sönnu verðmæti. Þeir saka Vilhjálm um margvíslegar ávirðingar, mis- skilning eða mistúlkun á sögu heimspekinnar og sögulegum heimspek- ingum allt frá Aristótelesi til Kants fyrir nú utan að vera ósammála hon- um um niðurstöðuna. Þó að Vilhjálmur telji sig kannski ekki fylgismann Kants, þá dregur hann ekki dul á að megindrættirnir í rökum hans séu frá honum komn- ir og hann leggur áherslu á kantiskan uppruna þeirra kenninga í heim- speki sem hann sækir mest til en það eru samræðusiðfræði Jiirgens Ha- bermas og stjórnmálaheimspeki Johns Rawls. Það sést vel á upphaflegri grein hans „Leikreglur og lífsgildi" sem ágreiningurinn sprettur af að hann telur það varasamt að siðfræðin eða siðfræðingar gerist boðberar tiltekinna lífsgilda. Með öðrum orðum: Réttnefnd siðfræðileg rökræða á að vera hlutlaus um lífsgildi.1 Hvort kemur á undan reglur eða gildi? Röksemdir Vilhjálms má nálgast úr tveimur áttum. Annars vegar með því að huga að einstaklingnum og hlutverki siðfræðilegrar rökhugsunar í því starfi einstaklingsins að móta líf sitt, kjósa sér lífsgildi og skapa sér lífsskilyrði. Hins vegar með því að horfa á samfélagið og velta fyrir sér hverskonar konar rökræða um siðferði sé nauðsynlegur hluti af sjálfsyf- irvegun samfélagsins. Þeir Róbert og Jón gagnrýna Vilhjálm báðir á þeim forsendum að hann hafni einu mikilvægasta hlutverki siðfræðinnar sem sé einmitt leiðbein- ingin og liðveislan við að hugsa um eigið líf. I niðurlagi greinar sinnar bendir Jón á að „Spurningin 'hvernig verður lífinu best lifað?' er ein þeirra heimspekilegu spurninga sem menn hafa spurt sig frá ómunatíð"2 og Róbert bendir á að það sé tæplega í samræmi við siðfræði Kants eða 1 Vilhjálmur Árnason 1997 Broddflugur (Reykjavík: Siðfræðistofnun) bls. 201. 2 Jón Á. Kalmansson 1999 „Hlutverk siðfræðinnar" bls. 217. 90
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.