Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 21

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 21
Er skynsamlegt að vera dyggur, trúr og tryggur? Hugur sú að afhafnirnar eru særandi: Réttlætingin á því að nota hugtakið sær- andi til að gagnrýna athafhir er að þessar athafhir eru særandi, Svona réttlætingu á notkun einhvers hugtaks mætti kalla „sjálfsréttlætingu": Hugtakið sjálft er hér notað til að réttlæta notkun sjálfs sín. Nú, kæru áheyrendur, væri ég ekki hissa ef þið hugsuðuð með ykkur: „Nú hefur Logi endanlega misst vitið. Hann hefur greinilega verið of lengi í útlöndum. - Hvernig getur það verið að hugtak geti réttlætt eig- in notkun? Verður ekki alltaf eitthvað annað að réttlæta notkun á ein- hverju?" Að mínum dómi er það ekki svo (ég er ekki gengin af göflunum). Tengslaréttlætingin er einfaldlega ekki fullnægjandi. Það sem vantar til að sýna nákvæmlega fram á hvað er rangt við athafnir sem eru særandi er nákvæmlega það að þær eru særandi: Við höfum góða ástæðu til að nota hugtakið særandi því að án þessa hugtaks getum við alls ekki kom- ið orðum að því hvað er nákvæmlega rangt við það að fremja særandi at- hafnir. Þess vegna eru sjálfsréttlætingar óhjákvæmilegur hluti af inn- taksréttlætingum. Inntaksréttlætingar felast því í tvenns konar réttlæt- ingum: Sjálfsréttlætingum og tengslaréttlætingum.26 Fram að þessu hef ég aðallega fjallað um það í hverju inntaksréttlæt- ingar felast. En er einhver ástæða til að halda að inntaksréttlætingar fremur en formlegar réttlætingar gefi okkur skynsamlegar ástæður til að gera eitthvað? Formhyggjumenn af ýmsu tagi halda því fram að rétt- lætingar á athöfnum byggist eingöngu á formlegum mælikvörðum og andmæli gegn inntakskenningunni eru jafnmörg og tegundir formhyggj- unnar. Þessir gagnrýnendur segja alltaf „réttlætingar byggjast ekki á inntaki, heldur á X", þar sem „X" stendur fyrir einhvern formlegan mæli- kvarða. Þar sem andmælin gegn inntakshyggjunni eru jafhmörg og tegundir formhyggjunnar, er ekki hægt að færa rök fyrir inntakskenningunni um skynsemi nema með því að gagnrýna hverja tegund formhyggju fyrir sig. Ein vinsælasta tegund formhyggju nú á dögum er súbjektivismi í anda Gauthiers; sú skoðun að skynsamlegast sé að uppfylla langanir sínar sem best. Gauthier mundi því segja að það sé í sjálfu sér alls engin rök gegn athöfn að hún sé særandi fyrir fórnarlambið eða falli undir ein- hverja aðra innhaldslega lýsingu. Það sem skiptir máli er hvort hún upp- fyllir langanir gerandans. I bókinni tekst ég á við hverja tegund form- hyggju fyrir sig í röksemdafærslu minni fyrir inntakshyggju.27 Það get 26 Nánari umfjöllun um sjálfsréttlætingu og tengslaréttlætingu er að finna á bls. 152-157, 193, 204-208. 27 Sjá bls. 47, 138-151, 158-159, 162-163, 171-172, 177-178, 180-183, 186-191, 216-217, 236-242. 19
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.